Markus-evangeliet - del 2.

44)
Markus del II (kap. 9-16).

Kap. 9.
1. Jesus vert forklåra på berget, 1-10.
Me veit ikkje sikkert kva fjell Jesus var på denne gongen – det var eit høgt fjell, v. 2. Etter tradisjonen var det Tabor i Galilea utan at me veit det sikkert. Det vesentlege er kva som hende der på berget. Jesus tok med seg dei tre næraste venene. Der vart han ”forklåra for augo deira”.

Det var ein spesiell dag for Jesus, men ikkje mindre for dei tre læresveinane. Her møtte dei to representantar for den gamle pakta, Moses og Elias. Moses var lovgjevaren frå Sinai og den mektige føraraen av folket gjennom øydemarka. Alle jødar kjende han frå Skriftene. Og dei kjende lova med bod og reglar.

Elias var representant for profetane. Dei hadde tala og skrive mykje om Han som skulle koma. Dei som venta på Messias (Luk. 2, 25), gjorde det på grunnlag av Skrifta. Profetane har mange ord om ein Frelsar – som Jes. 7, 14 og 9, 6 og 53.

Nå var Messias komen. Desse tre unge mennene møtte altså lova og profetane og Messias, så å seia heile openberringa. Der vart Jesus forklåra – dvs. han vart innhylla i den herlegdom som berre Gud har, v. 7. Og ut frå denne skya tala Gud sjølv og sa: Han er Son min – høyr han! Den gamle pakta var nå over – nå var Jesus hovudpersonen.

Skya var truleg den herlegdomen som fylgde Israel ut frå Egypt og i øydemarka. Den vert kalla Shekina og låg over Nådestolen i templet. Den var symbolet på Gud som dei ikkje kunne sjå: ”Der vil eg tala med,” 2. Mos. 25, 22.

Her er det godt å vera, sa Peter, v. 5. Han ville byggja hytter til dei og forlenga opphaldet. Han hadde ikkje skjøna kva som hende. Straks er dei to andre borte. Dei såg opp – og berre Jesus var att. Slik er livet som kristen: Det er berre Jesus – ”han er frelser min”.

45)
2. Han talar til læresveinane om Elias, 11-13.
Jesus måtte forklara litt om Elias. Farisearane kjende Skriftene og visste at han måtte koma først og rydda veg for Messias. Mal. 4, 5. Nå har Jesus nett sagt at han er komen som oppfylling av profetiane i GT.

Farisearane meinte det ikkje kunne vera sant, av di Elias ikkje var komen. Logikken er klar nok ut frå det dei skjøna. Nå vil Jesus visa sine at farisearane tok feil her: Elias er komen – men under eit anna namn. Døyparen Johannes var ”Elias”, Mat. 11, 13-14.

Men før Jesus seier at Elias (Johannes) er komen, kjem eit innskot om han sjølv: han skulle lida. Læresveinane tenkte kanskje at Elias sitt verk gjorde at Jesus ikkje trong lida, slik ein skriv (Walwoords forklaring).

Men Johannes måtte og lida – dei gjorde med han alt dei ville, v. 13. Dei rydda han av vegen. Så legg Markus til: ”Som det står skrive om han.” Det står altså noko om at Døyparen skal lida. Det som hende med den første Elias, står då som eit førebilete på det som hende med den andre ”Elias”, som S. Odland skriv.

Bo Giertz og Studiebibelen har óg den forklaringa. Det er den løyndomen korkje farisearane eller læresveinane på denne tida skjøna. Slik Elias vart forkasta av Akab og Jesabel, vart Johannes forkasta av Herodes og Herodias. Men i tillegg seier Jesus at han óg skal lida og døy. Og det var nett slik han oppfylte Guds frelsesplan og sona verda si synd.


46)
3. Han lækjer ein forgjord gut, 14-29.
Då Jesus og dei tre venene kom ned av fjellet og møtte dei andre, såg dei ein heil skare med folk og farisearar. Dei var i full diskusjon om kvifor læresveinane ikkje kunne lækja ein sjuk gut. Jesus hadde jo gjort det mange gonger.

I dette stykket er det kamp mellom tru og vantru, Guds Ande og sjukdomen. Men det er klårt at det ikkje berre er tale om ein lekamleg sjukdom, som å vera stum. Den mållause ånda måtte drivast ut (v. 18), på ein heilt spesiell måte (v. 29).

I dette tilfelle var det vonde ånder med i spelet. Og den tok tak i guten, sleit i han slik at han froda og skar tenner og visna bort. Ofte vart han kasta i eld og vatn og vart skada. Guten hadde eit vanskeleg liv, truleg utan at han hadde skuld i det. Ei Guds kraft måtte til for å berga han.

Faren hadde ei tru på at Jesus kunne hjelpa han betre enn læresveinane. Han vedkjenner seg trua, v. 24. Og det er eit stort steg for å få hjelp. Men han kjende nok på hjelpeløysa og. Kven kjenner forresten ikkje på det i vanskelege stunder? Difor har han ei sterk bøn: Hjelp mi vantru! Slik skal me få ropa til Herren i våre vanskar: Å koma til Jesus med den tillit med har – og be om meir.

Jesus gjorde verket fullstendig. Han hadde Guds kraft i seg. Sjølv om dei meinte han var død, reiste Jesus han opp. Etterpå tala han med læresveinane: Her må det både bøn og faste til. Bøna er å venda seg til Gud etter hjelp. Faste er både å halda seg frå mat og nytingar og berre leva i Guds nærleik. Men det kan og tyda her å sleppa all tanke på eigne krefter og evner – og berre rekna med Jesu makt.


47)
4. Jesus forkynner at han skal døy og standa opp att, 30-32.
Dette er andre gong at Jesus talar med læresveinane om si liding. Han visste at dei lærte seint om dette, sjølv om dei elels var kvikke nok. Dei kunne ikkje tenkja seg at slikt kunne henda Han.

Dei reiste gjennom Galilea, den nore delen av Israel. Nå nærma påsken seg og Jesus ville ha ro. Han måtte førebu seg sjølv på den siste reisa. Motstanden mot han auka nå.

Ein annan viktig grunn til at han ville vera anonym, var at nå måtte han tala særleg med læresveinane. Han sa nok meir til dei enn det som er notert her. Men det var sikkert hovudsaka. Skulle han alltid vera saman med folket, ville tida gå med til å lækja sjuke. Det var dei mest opptekne av.

Først skulle han gjevast over til menneska. Han var Guds reine Son. Nå skulle den falne menneskeætta ta seg av han. Han visste at Judas ville svika han. Korleis tenkte han då han lytta til Jesu ord?

Dei skulle drepa han. Han visste at korsfestinga var grusom og pinefull. Jesus var eit menneske og visste det var vondt. I tillegg skulle han bera den tyngste børa nokon har bore: Alle syndene i heile verda. Også dei styggaste og grovaste.

Oppstoda var det tredje. Det var lyset for han og vona for alle som ville tru. Det er ei dør ut frå døden: Jesus.

Likevel – det var uforståeleg for dei.


48)
5. Kven er størst? 33-37.
Heime i Kapernaum ville Jesus vita kva dei hadde tala om på vegen. Han visste det nok. Men nå måtte dei sjølv seia det. Nå rørte han ved eit sårt punkt hjå dei, og ingen ville svara. Dei skamma seg. For nå hadde store tankar vakse fram i dei, og kanskje ei rivalisering mellom dei tolv? Kven hadde den høgste stjerna hjå Jesus?

Peter, Jakob og Johannes hadde vore favorisert av Jesus, t. d. då dei var med han på berget. Kap. 9, 1-8). Ut frå dette var det menneskeleg at dei tenkte slik.

Nå tek Jesus seg tid til å tala ope med dei, om dette vanskelege punktet. Her viser han at i Guds rike er det heilt annleis og motsett av det jordiske. Det er slik på mange område.

Den store i Guds rike er den minste. Tenaren og slaven er den høgaste og viktigaste der. Det tyder den som tenkjer minst og sist på seg sjølv. Leiaren er den som stig ned og tek dei verste jobbane – det andre ikkje vil gjera.

Her nyttar han eit døme: Eit lite barn. Han tok det på armane og viste omsut og varme for det. Slik skal de vera mot kvarandre og mot alle, vil han seia dei.

Den største er ikkje den som søkjer etter å bli stor. Det er den som tener og hjelper alle, også dei små. For eigentleg er me alle små, det er berre slik at me ser det ikkje. Og nokre gonger vil me ikkje sjå det. Store draumar er eit slektsmerke på den falne natur.


49)
6. Jesus åtvarar mot blind ihuge, 38-41.
Ein ny og heilt unik situasjon kjem nå. Læresveinane har oppdaga noko nytt, og denne gongen er det Johannes som er talsmann for dei. Til vanleg var det Peter som gjorde det. Dei trudde nok at dei tolv var dei einaste som fylgde Jesus og gjorde under i hans namn.

Men så hadde dei møtt ein som ikkje var i deira flokk, som dreiv ut vonde ånder i Jesu namn. Korleis skulle dei stilla seg til han? Var det eigentleg rett? Kanskje han var ein motstandar som ville Jesus vondt? Slik kan me ofte tenkja. Dei var harde mot mannen og forbaud han å gjera meir slikt.

Jesus var usamd. Gjer ikkje det! Her kjem han med det kjende ordet: Den som ikkje er imot oss, er med oss, v. 40. I Mat. 12, 30 er det nemnt slik: Den som ikkje er med meg, er imot meg. Men poenget er det same. Det går eit skilje mellom dei som er med og dei som er imot Jesus.

Men dei som er med han, treng ikkje vera i same gruppe eller arbeidslag. Arbeidar dei for Jesus, vil dei ikkje vera mot han eller banna namnet hans. Difor skal heller ikkje me kritisera andre arbeidarar i Guds rike utan grunn. Går dei mot Guds ord, er det ei anna sak.

I v. 41 kjem eit eineståande døme på teneste i Guds rike. Den er ikkje alltid stor eller synleg i menneskeaugo. Eit glas vatn til ein Guds ven er som å tena Jesus sjølv. Jfr. Mat. 10, 42. Og han legg til: Han skal få løn. Det må tyda at det er løn for alt arbeid i Guds rike, til og med noko så kvardagsleg som vatn til eit tørst. Alt som er gjort i Jesus namn og for hans skuld, har verd i Guds rike. La den tanken og få arbeida med oss.


50)
7. Han åtvarar og mot forføring, 42-50.
Men Jesus stansar ikkje ved det han sa i førre avsnitt om at me ikkje skulle nekta andre å tala om han. Her går han eit steg vidare. Det finst også dei som forfører andre i religiøse spørsmål- me skal ikkje ta alt for god fisk.

Ein av desse små kan visa attende til v. 36 der han tok eit lite barn som han sette mellom dei. Det var betre for dei som forførte eit barn åndeleg sett at det vart hengd ein kvernstein om halsen hans og kasta i havet. Den straffa som elles vi råma han, er langt, langt verre. Då er det tale om evig fortaping.

Det viser alvoret i å læra borna galt om den kristne trua. Mange politikarar har mykje å svara for i denne saka. Dei skal gjera rekneskap for lovar som er fiendtlege mot kristendom, lærarar som underviser feil om Bibel og kristentrua, prestar og forkynnarar som ikkje talar rett om frelse for borna m.m. Det var betre dei vart vanføre på kroppen enn å koma i helvete. Det seier Jesus rett ut, v. 43.

Det kan elles vera mykje som freistar oss til synd, både hand og fot og auga. Jesus gjev oss det rådet at me ikkje oppsøkjer freistinga, er varsame med der me går og det me gjer og ikkje minst det me ser. Auga er ein vid port for synder. I dag har alle rikt høve til å sjå mest alt. Det er ikkje berre NRK som stig inn i stova vår nå – kor tvilsam den ofte er. Nå får me heile verda både på TV-kanal og internett. Det er store framsteg i seg sjølv – men lett å misbruka. Difor tek folk lett skade i den nye tida.

Salt i v. 49-50 er tolka ulikt. Ein hovudtanke er: Ten Herren trass i vanære og liding. Berre då er me til nytte i Guds rike (Jfr. O. Modalsli). Og Jesus seier: ha salt i dykk sjølve: Vik ikkje av frå sanninga av di du då vert upopulær. Ta kostnaden ved å vera sann.

51)
II. Jesus i Judea, kap. 10-13.
Kap. 10.

1. Jesus talar om ekteskapet, 1-12.
Nå reiser Jesus og læresveinane sørover frå Galilea til Judea. Som vanleg kom mykje folk der han for fram. Heller ikkje er det uvanleg at farisearane møtte fram. Dei var konstante fiendar av Jesus. Målet deira var å freista han til å seia noko som dei kunne døma han for. Det ser ikkje ut til at dei prøvde å freista han til syndige gjerningar. Dei ville fanga han i ord.

Nå hadde dei eit delikat spørsmål til han, der jødane var svært liberale. Kva ville Jesus seia til skilsmisse? Det var lett for ein jødisk mann å skilja seg etter dei lærde si meining. Mest alt var grunn til det, som t.d. om kona svei maten eller han ikkje likte henne meir.

Korleis skal Jesus takla det? Som ved djevelen si freisting, viser han til Guds ord, v. 3. Det er alltid det beste svaret. Men dei slår til med eit anna skriftord – ein ikkje ukjend debatteknikk nå heller. Moses har sagt: det er lov å skilja seg. Dei hadde visst aldri tenkt på kvifor Moses sa det. Kva var grunnen til at Moses gjorde unntak.

Frå skapinga var det ikkje slik, sa Jesus. Der gjeld et klårt: Dei to skal vera eitt. Syndefallet gjorde slutt på all godleik i verda. Då fekk folket eit hardt hjarta, og det vil fylgja sine eigne lyster og synder.

Men det Gud har knytt saman i ekteskap, det skal me ikkje røra ved og skilja, v. 9. Den skilde som gifter seg om att, gjer seg skuldig i hor mot henne, v. 11. Og det er brot på Guds bod og vilje. Gjengifte fører til hor. Den regelen gjeld i dag og.

52)
2. Han velsignar småborn, 13-16.
Jesus er oppteken av borna. Dei er skuldfrie ytre sett og lette å såra. Folk visste at han var glad i dei – framtida for landet og Guds rike. Nå kom dei til Jesus med småborna sine. Og dei tenkte: Viss han vil røra ved dei, vil dei få noko godt. Det er uvisst kor klåre tankar folk flest hadde om dette.

Læresveinane kjende det som uro midt i den opplæringa Jesus hadde med dei. I alle høve var dei ikkje glad for det innslaget og truga mødrene bort. Jesus merka det, og då sa dei vidkjende orda. ”Lat dei små borna koma til meg, hindra dei ikkje! For Guds rike høyrer slike til.”

Dei små hadde same rett som Peter og Johannes. Dei må ikkje stengjast ute. Dei skal ha ein plass i himmelriket, desse små som trur på meg, kap. 9, 42. Trua er alltid inngangsporten i Guds rike.

Så snur Jesus på emnet: For å koma inn i Guds rike, må alle bli som små born. Han tenkjer sjølvsagt ikkje fysisk, men ”åndeleg”. Og det er visse kjennemerke på borna som Jesus truleg tenkjer på her.

Eit barn har ingen gode gjerningar å visa Gud. Det er full av tillit til andre og får lett kontakt både med gamle og unge og dyr. Og det treng hjelp til alt, særleg i byrjinga som speborn. Det ville døy om det kom åleine.

Det er slik med dykk alle, vil han seia. Skal de nå himmelen, må det bli små i dykk sjølve. Synda har smitta alt i oss, og me vil gjerne klara oss sjølve. Jesus seier nei. Kom som du er, overlat deg til meg. Så velsigna han dei, v. 16. Og den største velsigninga me har på jord, er frelse ved forlating for syndene. Har du kome slik?

53)
3. Han vitnar for den unge rikmannen om vegen til livet, 17-22.
Denne hendinga som kom straks etter, er eit godt døme på det Jesus har tala om borna ovafor. Nå får me ein illustrasjon på det.

Ein ung mann kjem springande imot dei. Det må ha vore litt om å gjera for han å få denne samtalen. Han bryr seg lite om kva andre seier, men kastar seg ned på kne framfor Jesus – mest som ein slave.

Spørsmålet hans er underleg. Han ber ikkje om hjelp til lekamen eller den sosiale situasjonen han er i. Han er oppteken av det evige livet. Kor fint det er at nokon er det! Altfor mange mellom oss satsar alt på dette jordiske livet og har ikkje tankar for det åndelege og evige.

Men mannen hadde mistydd noko heilt vesentleg og tala eigentleg mot seg sjølv, slik mange gjer. Han spør kva han skal gjera. Og det er ærleg tale. Men i same setning brukar han ordet ”erva”. Går det an å gjera noko for å få ein arv? Dei fleste veit at me er fødde til ein arv, eller me er tilgodesett i eit testamente. Men Jesus kommenterer ikkje det.

Mannen hadde sat: Gode meister. Og det er det Jesus brukar for å koma vidare. Han vil få mannen til å sjå at ingen er god. Berre Gud er det. Deretter viser han mannen til Mose lov og reknar opp nokre bod. Ja, seier mannen, alt det har eg halde frå eg var ung.

Kan det vera sant? Har nokon det, og kan nokon det? Jesus har vist i Bergpreika kor umogeleg det er. Men Jesus såg at mannen var ærleg og sann. Det var ikkje skryt, han hadde levd eit fint moralsk liv.

Men det mangla ein ting: Han var ikkje løyst frå alt i denne verda. Pengar og gods låste hjarta hans fast – og han gjekk bort frå Jesus. Kva heng du fast ved?

54)
4. Han vitnar og for læresveinane sine om kor fårleg rikdomen er, 23-27.
Jesus utdjupar nå emnet i samtalen med mannen. Nå vil han visa læresveinane kor fårleg rikdomen er. Ja, han seier: Det er vanskeleg for ein rik å bli frelst. Pengar og gods legg hindringar i vegen, for det bind hjarta slik at Gud ikkje kjem nær med kallet sitt.

Det skjøna ikkje læresveinane. Dei vart forstøkte. Jesus forklarar litt meir og seier: Det er dei som set sit lit til rikdomen som får problem her. For ein kristen må berre lita på Gud. Elles blir hjarta delt. Men det er vanskeleg for dei å bli frelst. Jesus seier altså at det er ikkje like lett for alle å koma til han. Og det heng saman med om hjarta er bunde til dei jordiske ting.

Her brukar han eit bilete: kamelen som prøver å gå inn gjennom eit nålauga. Det er umogleg. Han treng ikkje ein gong prøva. Slik er det med den som er bunden i hjarta og samvit til noko av det jordiske. Det treng ikkje vera bankboka eller store eigedomar. Somme er like bundne av småting i verda.

Som rimeleg var vart læresveinane ”endå meir forstøkte”. Kven kan då bli frelst, sa dei. Jesus såg på dei og kom med det forløysande ordet: Jo, det er umogleg for dykk. Eit menneske kan ikkje løysa seg sjølv frå den gudlause verda eller dei ting som er der.

Det kan berre Gud. For han er alt mogleg. Difor må me gi oss over til han, venda om og be om nåde. For Gud har all makt. ”Her er han som kan løse hver syndebunden trell, her er han som kan øse trøst i hver bange sjel.” – Så veit du vegen – gå på han.


55)
5. Han talar og om nådeløna den får som skil seg med noko for hans skuld, 28-31.
Peter blir ordføraren nå. Han tenkjer på at dei tolv har forlate alt og hadde berre Jesus som haldepunkt. Kva med oss, vil han seia.

Meisteren ser det er alvor nå. Det er ikkje krav om løn eller gode posisjonar. Difor kjem han med ein eineståande lovnad til dei. Her gjeld det i første omgang dei som fylgde han der og då.

Dei skal få noko att for det. Det ligg ei løn og ventar på kvar læresvein. Når me tenkjer på heile kyrkjesoga, gjeld det alle Jesu sanne vener. Me har noko i vente. Det er ikkje ein tom himmel bak grava. Han er full av signing for Guds folk.

Men det tek til alt her på jord. Guds folk får ein smak av løna alt i dette livet. Det skal lyfta tanken og sinnet bort frå saknet og offeret og prisen me må betala som kristne. Me kjem ikkje bort frå at det er kostbart – menneskeleg sett – for mange kristne å tru på Jesus.

Du skal få att for alt det du har sagt nei til og forlate for Jesu skuld. Misjonæren sa nei til odelsgarden for å gå til Kina, lekpredikanten gjekk frå ein god stilling til låg løn og reiseliv. Martyren måtte bøta med livet for tidleg. Og mange kristne kunne brukt fritida si til eigne interesser, men valde å gå på møte, vera med i foreining eller vitja ein sjuk og gamal.

Jesus seier til deg: Du skal få hundrefald att både her i tida med nye vener og opplevingar, og i himmelriket eit evig liv.

Så legg han til: Det blir ikkje slik som de tenkjer: At dei som ser ut til å vera dei fremste som leiarar og kristne kjendisar, får den største løna. Det kan bli motsett. Nokre små og ukjende truande vert sette høgt i himmelriket. For Gud dømer annleis enn me.


56)
6. Han talar atter at han skal lida og døy og standa opp att, 32-34.
For tredje gong talar Jesus om sin død. For kvar dag kom stunda nærare. Nå var målet Jerusalem. Jesu ord hadde skremd dei, til og med folket som fylgde med var redde. Det låg ei spenning i lufta: Kva ville skje denne påsken?

Som før tok han dei tolv avsides og tala fortruleg med dei. Han hadde sagt det før, men folk gløymer så lett. Me er så opptekne av alt det som skjer her og nå at mangt ligg urørt i sinnet. Jesus måtte bruka løyndomen ved gjentaking: Eg står nå framfor mi største liding.

Han kallar seg Menneskesonen nå. Han skal lida og døy både som menneske og som Guds
utsending. Gud kan ikkje døy, han er evig. Men Jesus var vår ”stedfortredar” og tok på seg vår liding og døydde og stod opp att for vår skuld. Det er underet i påsken. Og då vart grunnvollen lagt for vår frelse.

Bibelen har mykje å seia om det. Paulus har sett djupt inn i evangeliet og frelsa. Han skriv mange gode vers om det i breva sine. Og der ser me og korleis han har tala Guds ord mange gonger.

Til romarane skriv han t. d. slik: ”Medan me endå var skrøpelege, døydde Kristus til fastsett tid for ugudelege,” Rom. 5, 6. Skrøpeleg er uttrykk for vår syndige tilstand og falne natur. Me makta ingen ting her. Men Kristus gjorde det. Og slik syner han sin kjærleik til oss at han døydde for oss medan me var syndarar, v. 8. Guds kjærleik er ikkje berre ord og tale. Det er offer av høgaste kvalitet. Og han døydde ikkje for dei flinke og gode – men for syndarar.

Slik er kristendommen – og evangeliet. Har du teke mot det?


57)
7. Jesus refser Sebedeus-sønene og manar til audmykt, 35-45.
Våre bøner er ofte underlege og egoistiske. Og då kan ikkje Gud svara slik me ville. Nokre gonger svarar han annleis, andre gonger ikkje – og somme gonger må han tala refs til oss, slik han gjorde med Jakob og Johannes, sønene til Sebedeus, her.

Tenk at dei kunne få seg til å be om å vera nærast Jesus i himmelen. Det må vel vera meininga? Eller kan hende dei tenkte åndeleg: nær Jesus er den beste plass også i himmelen, der vil me vera. Det dei ikkje tenkte då, var at det måtte gå ut over andre. At alle kunne vera like nær Jesus i æva, kan dei ikkje ha tenkt.

Jesus er i alle høve streng med dei. V. 38: ”De veit ikkje kva de bed om!” seier han. Det er ein streng dom over læresveinane, men me er truleg i same klasse alle saman. Dei andre læresveinane vart harme nå, og ei kløft var skapt mellom dei. Men det ser ut til at samværet med Jesus har jamna det ut.

Og nå manar Jesus alle til å vera audmjuke. Ingen skal herska mellom dei kristne eller bruka makt mot nokon. V. 42f. Den som verkeleg vil vera stor mellom Guds folk, skal bøya seg ned og ta dei verste jobbane. Han skal tena alle og vera træl for andre.

Slik kan dei likna Jesus som ikkje var komen for å la seg tena, men for sjølv å tena og gi alt for alle menneske. Han skulle løysa oss ut frå synda – det er den som er årsak til alt det vonde og herskelysta mellom menneska. Difor måtte han byrja der og gjera det heilt og fullt.


58)
8. Han lækjer den blinde Bartimeus, 46-52.
Det er siste turen Jesus er på nå. Han er på veg til Jerusalem til påskehøgtida og er komen til Jeriko. Det var denne gongen han møtte Sakkeus (Luk. 19), og det er truleg palmesøndag. Han skal til å gå opp den lange stigninga opp til byen – det var om lag 1200 m stigning.

Då han går ut or byen saman med ei stor folkemengd, ser han ein blind mann ved vegen. Han heitte Bartimeus og var tiggar. Av folkesnakket må han ha skjøna at det var Jesus som kom. Og han ropte om hjelp. Ha miskunn med meg, sa han. Og han viser tru på at Jesus var noko anna enn eit vanleg menneske. Han kallar han Davids Son.

Men folk lika ikkje denne innblandinga. Mange truga han. Men ein som er i verkeleg naud, let seg ikkje så lett stansa. Han ropa berre endå høgare.

Jesus hadde lagt merke til han og stansa og ba dei føra han til seg. Den blinde kunne jo ikkje vita kor Jesus var. Men slik gjekk han mot folket. Og mannen var ikkje sein om å kasta den ytre kappa av seg og sprang fram. Nå var han bra viss om at hjelpa var nær. Han hadde nok høyrt om mange som hadde blitt lækt av Jesus. Nå var det hans tur.

Fleire gonger ser me at Jesus set folk på prøve. Han vil dei skal seia klårt kva die vil. Og spørsmålet er enkelt: Kva vil du eg skal gjera for deg? Svaret kom klårt og kontakt: At eg får synet mitt att. Han har altså hatt syn før. Anten sjukdom eller ei ulukke har gjort han blind. Dette var det siste underet Jesus gjorde før han gjekk inn til mordarbyen.

Jesus har eit evangelium til han: Trua di har frelst deg! Han fekk det lekamlege synet att. Og dette møtet med Meisteren var så stort at han vart ein Jesu læresvein og fylgde han på vegen til Jerusalem, v. 52. Kor lenge han gjorde det, er uvisst. Han hadde også fått det åndeleg synet, det me alle treng for å nå fram til det himmelske Jerusalem.

59)
Kap. 11.
1. Jesus rid inn i Jerusalem, 1-11.
Det er Palmesøndag og den stille veka tar til. Men ho vart alt annan enn still for hovudpersonen. Men den viktigaste gjerning i verda skulle henda desse dagane.

For å reisa inn i Jerusalem denne dagen, måtte Jesus ha eit esel. Det hadde profeten sagt, og Jesus kom for å oppfylla alt det som var skrive om han. Sak. 9, 9; Jes. 62, 11 og Mat. 21, 4-5. Han skulle koma som konge, men ikkje på ein hest som var vanleg. Han skulle denne gongen vera den mest audmjuke ”konge” jorda har sett.

Då var det ein som skulle stå til teneste for Jesus. Han visste ikkje av at han skulle tena Frelsaren, men to av læresveinane skulle visa han det. Løys han, skulle dei seia. Og det er kanskje mange av oss som er bundne av synd eller anna. Då lyder Jesus ord. Løys han! Herren har bruk for deg, seier han.

Og dei fann folen slik Jesus hadde sagt. Det går i oppfylling, det han forkynner. Det skal me få lita på heile vegen. Han har ikkje endra seg på nokon måte.

Og Jesus brukte eselfolen. Folket hylla han då han reid opp mot byen. Dei breidde kleda sine på vegen og la greiner framfor han.

Folkemengda ropte slik profetordet hadde sagt (Salme 118, 24). Denne gongen skulle dei gjera som Herren ville. Men det var same folkemengda som nokre få dagar etter ropte: Korsfest! Stemninga i folket var ikkje å lita på – det er slik nå og.

Men orda deira var klåre: Velsigna vere han som kjem i Herrens namn. I endetida skal det same skje på nytt: Guds folk skal ropa når han kjem: Velkomen du velsigna. Men då var det for seint å venda om av hjarta. Ennå er det tid for det.

60)
2. Han bannar fikentreet, 12-14.
Jesus budde hjå søstrene Marta og Marie og broren Lasarus denne veka. Dagen etter inntoget i Jerusalem, skulle han attende dit. På vegen vart han svolten – turen var vel 2 km lang.

Eit stykke borte såg han eit fikentre, og han gjekk bort for å finna fiken. Men det var berre blad på treet. Det var ikkje tida for frukt, og Jesus skulle vel vita det?

Då sa han nokre skremmande ord: Treet skulle aldri bera frukt. Matteus skriv at treet straks visna. Dagen etter gjekk dei same vegen, og dei fekk stadfesta at det var som Jesus hadde sagt. Det gjekk i oppfylling. Peter hugsa at Jesus til og med hadde forbanna treet, v. 21. Det er då Jesus svara: Ha tru til Gud, sjå meir seinare.

Kvifor gjorde Jesus dette? W. Barclay har sikkert rett når han det er den vanskelegaste av alle hendingane i evangelia. Men han seier og at det ikkje har hendt bokstaveleg – det er ei feil omtolking. Bibelen seier det er ei hending, det held me oss til.

Men hendinga har ei symbolsk meining, og Jesus vil seia noko her. Det er rett før påske då jødane skal forkasta han. Det kan vera ei side ved tydinga, som Brash Bonsall skriv. Men det er óg sagt til oss alle i Guds rike. Han har sett oss til å bera frukt.

Det er ikkje nok med mange blader og å sjå ut som ein sann kristen. Den eigentlege frukta kjem i august, men om våren kjem nokre ”vårfiken”. Det var dei Jesus ikkje fann.


61)
3. Han reinsar templet, 15-19.
I føregarden i templet (der heidningane kunne vera) var det to ting: Koparalteret der ofringar gjekk føre seg og Tvettekaret til reinsing. Til ofringane trong folket dyr, og folk frå andre land måtte veksla sine pengar før dei kunen kjøpa. Det var blitt ein heil butikk av dette med tida.

Det var dette synet som møtte Jesus denne dagen. Han hadde sett det før og reagert på same måte ved byrjinga av si teneste, Johs. 2, 13. Men det hadde altså teke seg opp att.

Guds hus var ikkje tenkt til dette. Alt i GT var templet kalla eit bønehus som skulle vera for alle folk (Jes. 56, 7). ”Butikken” på tempelplassen er for Jesus her uttrykk for det verdslege. Og det kan ikkje sameinast med tenesta for Gud. Handel og vandel er ikkje i seg sjølv synd når det er rett og reint. Men Jesus reagerer på samanblandinga. Då blir gudstenesta feil.

Han reagerer og handlar kraftig og drastisk. Han ville visa det slik at ingen skulle mistyda noko. Difor veltar han bord og benker og dreiv ut kjøpmennene. Han gjorde nok ikkje det som eit døme skulle gjera etter. Jesus var eineståande i alle måtar.

Men han viser tydeleg at arbeidet i Guds rike må vera reint og ikkje samanblanda med dei jordiske ting. Me er Herrens tempel. Det må óg vera reint. Me treng ei ekstra opprydding fleire gonger i livet. Den daglege reinsinga er ein ting. Men nokre gonger har livet floka seg så til, at ein ekstra reformasjon er på plass.

Som venta var farisearane ikkje glade, og dei var redde for folket som var på Jesu side. Elles hadde dei nok teke han med ein gong. Og kanskje dei skjøna at dei óg trong ei reisning?


62)
4. Han talar om krafta i trua og om bøna, 20-26.
Nesten morgon, truleg tysdag, gjekk dei forbi fikentreet som var bannlyst og såg det var heilt inntørka. Heilt frå rota av, står det. Då var det inga von meir for det. I bibelsk samanhang er fikentreet eit bilete på Israel. Det skjøna læresveinane ikkje då – det kjem seinare.

Nå kjem Jesus med ei ”førelesing” om tru og bøn. Han vil seia at trua og bøna er veldige krefter. Dei kan flytta konkrete fjell, av di Gud står bak eit Guds barn si bøn. Det er ikkje ved våre eigne krefter me får svar på bøn. Det er Gud som arbeidar.

Men me skal hugsa eit par ting i talen om bøn. Det ligg Jesus på hjarta her.

Jesus talar ofte i symbolspråk. Han er ikkje interessert i at me skal gå rundt å flytta på fjell. Det tener ingen åndeleg talt. Men det er mange andre ”fjell” me møter, små og store vanskar i livet. Det er hindringar som plagar mange og som folk ikkje rår med sjølv. Ikkje minst gjeld det i høve til å møta Gud og bli frelst.

Her er vår teneste. Då er bøna ein reiskap. Men det må vera ei rein bøn, v. 25. Tankar på andre menneske kan koma midt i bønestunda. Nokre av dei har kanskje gjort det vondt. Har du tilgjeve det og overlate saka til Gud? Berre då kan du venta svar frå himmelen. Eit utilgjevande sinn stenger døra der bønesvaret ligg gøymt.

Eit løysingsord er vers 22. Hudson Taylor omsette orda ”ha tru til Gud” slik: Hald fast på at Gud er trufast! Det handlar ikkje om at me skal ha ei svært sterk tru, at då skal det henda. Det handlar heller om at me får sjå at Gud er sterk. Det er hans teneste. Den som ber rett, vil då alltid ynskje det svaret Gud ynskjer.


63)
5. Jesus vert spurd om sin rett, 27-33.
Det spissar seg til nå mellom Jesus og dei jødiske leiarane. Nå spør dei han om kva rett han har til å gjera det han gjer. Han var så utanom det vanlege. Det var noko med Jesus som dei ikkje møtte hjå andre.

Dei spør eigentleg ikkje for å få vita noko. Dei har gjort seg opp si meining om han. Men dei lurte stadig på han for å føra han inn i ei felle. Dei prøvde å fanga han i ord.

Jesu svar var uventa for dei, for han svarar med eit nytt spørsmål. Viss ikkje dei kan svara på det, vil han ikkje svara dei. Nå gjeld det Johannesdåpen – var den av Gud? Dei grubla over det ei stund, for spørsmålet var ikkje så enkelt. Dersom dei svara at han var frå himmelen, ville han replisera: Kvifor gjekk de då imot han? Det var ikkje så lenge sidan Johannes levde så dei hugsa nok at han viset folket til Jesus. Og det var likt med ei fullmakt frå Gud, når Johannes var sendt frå Gud.

Svara dei derimot nei, hans dåp var berre menneskeleg, ville dei få alt folket mot seg. Mange av dei som fylgde Jesus, var jo døypt av han og sett han høgt som ein profet. Her måtte dei gå varsamt fram. Dei hadde sett seg sjølv i ei klemme og ikkje han.

Då spela dei uvitande: Me veit ikkje. Og dermed var Jesus fri til ikkje å svara. Det var han som hadde bunde dei. Og slik går det med dei som ikkje vil høyra og akseptera sanninga. Dei må dra seg unna. Innerst inne veit nok dei skriftlærde at Jesus var meir enn eit menneske, men det kostar å audmjuka seg både for Gud og menneske.


64)
Kap. 12.
1. Jesus set fram likninga om vingardsmennene, 1-12.
Denne likninga er noko spesiell ved at fleire delar av den kan og må tolkast konkret. Det er ofte slik i ei likning at Jesus har eit hovudemne han vil ha fram. Men her er det klårt at fleire delar har ei konkret meining.

Vidare er likninga spesiell ved at dei han tala til skjøna at han meinte dei, det ser me av v. 12. Då kjende dei seg uvel og forlet han. For Jesu ord var ein dom over både dei og fedrane deira slik dei hadde fare fram med Guds vitne. Og nå gjaldt det Guds eigen Son.

Eigaren er Gud, vingarden er Israels folk, vingardsmennene er leiarane i Israel og tenarane er profetane Gud sende til dei. Nå minner Jesus dei om at folket har handla ille mange gonger mot Herrens vitne. Så profeterer han at dei sjølve kjem til å ta han (Jesus) av dage. For det er jo nett dei i dei dagar rådslo om korleis dei skulle få det til slik at dei ikkje fekk folket imot seg.

Kva skal Gud gjera då, spør Jesus i v. 9. Jo, han må ta eit oppgjer med dei ansvarlege. Og Guds rike skal då gjevast over til andre. Her er tanken på heidningemisjonen der. Me kjem ikkje bort frå at leiarane for jødane på den tida sa nei til Jesus som Messias. Då var det Gud for alvor opna veg for heidningane.

For å stadfesta dette, siterer han eit frå Skriftene, frå Salme 118 som er ei messiansk salme. Steinen som vart forkasta er Jesus og bygningsmennene er jødane. Det dei ikkje skjøna då, var at denne forkasta Jesus skulle bli hovudperson i Guds rike, kristendommen. Han er hovudhjørnestein og ber alt saman.

Og det er ikkje menneskeverk. Av Herren er dette gjort, seier han. Og det er så underfullt at mange ikkje vil eller kan tru det. Men sæl er den som tek imot Jesus Messias. Han kjem inn i Guds rike.

65)
2. Han talar om å gje keisaren skatt, 13-17.
Ennå ein gong skal dei prøva å fanga Jesus i ord. Då stiller dei ofte eit spørsmål der dei vonar at svaret skal avsløra han som ein bedragar. Det er truleg at dei er redde for den åndelege makta dei har over folket. Dei ottast ikkje ei politisk sak av det – det gjorde kanskje romarane.

Først kjem dei denne gongen med ros til Jesus. Dei vedgår at han er sannferdig og at Jesus ikkje gjer skil på folk. Dei gir han til og med den attesten at han lærer Guds veg i sanning, v. 14.

Kor mykje sanning det var i deira eigne ord her, er uvisst. Men ein kan ottast at dei brukar det som medel til å få Jesus velviljug stemt mot dei. Det er ein vanleg debatteknikk. Samanhangen vil visa at dei ikkje trudde det sjølv, så det var nok eig agn dei la ut for han.

Problemet nå er skatten. Dei betalar jo skatt til keisaren – kan det vera rett? Jesus skjøna baktanken – som han alltid gjer. Det var hykleri. Dei ville gjera han til skamme for folket som nå hylla han, eller dei ville finna noko å klaga han for mot romarane.

For saka var at jødane ikkje hadde noko imot å betale vanleg skatt til Roma. Men det kunne lett tolkast som akseptering og tilbeding av keisaren som gud. Svara han ja, ville dei verkeleg kunne klaga på han.

Jesu svar var klart, v. 17: Gi keisaren det som tilhøyrer han – og Gud sitt. Han vil seia dei at dei skal betala sivil skatt til Roma. Me skal bøya oss under staten når det ikkje kjem på tvers av Guds vilje. Men Gud skal ha hjarta vårt – det tilhøyrer han.

66)
3. Jesus talar om oppstoda, 18-27.
Jesu oppstode er eit sentralt tema i Bibelen. Og denne gong er det saddukearane Jesus kjem i samtale med. Dei var eit presteparti og ikkje så mange og stod i motsetnad til farisearane. Dei er berre nemnde 14 gonger i NT, medan farisearane er omtala over 100 gonger.

I syn var dei rasjonalistar og ville såleis ikkje tru anna enn det dei kunne skjøna. Oppstoda frå dei døde er eit slikt tema. Det kunne dei ikkje akseptera. men dei bygde på Mosebøkene og var eit stykke på veg skrifttru.

Nå viser dei til Moses, 5. Mos. 25, 5. Der er lova om at ein mann skal gifta seg med kona åt broren når han døyr utan born (leviratekteskap, levirat er latin for svoger). Når det så er sju brør som alle vert gift med same kona (enkja), kjem det eit problem. Ein av grunnane til denne lova, var at eigedomen til ein familie ikkje skulle spreiast til andre, og difor måtte det koma eit barn inn i slekta.

Dersom det er ei oppstode etter døden, kven skal han enkja til kone i himmelen? For tanken var det eit problem. Korleis ville Jesus løysa det?

Jesus har eit sterkt svar her óg. De kjenner ikkje skriftene og heller ikkje Guds kraft, seier han. Difor tenkjer de galt. Eit slikt svar hadde dei aldri fått eller tenkt seg.

I himmelen vil alt vera annleis enn på jorda. Der blir det ikkje ekteskap og inga form for synd. Han gir dei og ein ny tanke om oppstoda og viser til Moses ved klungerbusken. Der er Gud kalla dei levande sin Gud, ikkje dei døde. Ingen døyr på den måten at dei ikkje lenger eksisterar. Abraham, Isak og Jakob ”var til” då Jesus levde og skal stå opp ein dag. Det er ein tanke mange skulle tenkja i dag óg.


67)
4. Han talar om det største bodet i lova, 28-34.
Alle jødar kjende til at det var ti bod i lova. Farisearane hadde mange debattar om lova og mange tolkingar kom etter kvart. Men kva var det første, ville ein vita. Det ser ut til at han var annleis enn mange andre. han var ikkje så stridbar og kritisk. Kanskje var han ein av dei få som søkte sanninga for alvor.

Svaret til Jesus samsvarte med tankane hans, for Jesus svara med jødane si store trusvedkjenning: Herren er ein. Det var god musikk for sanne jødar – og er det ennå. Jesus la til noko om kjærleiken og knyter to bibelvers saman. Slik viser han at Bibelen er ei bok og alt heng saman.

Jesus siterer først 5. Mos. 6, 4-5 og deretter 3. Mos. 19, 18. Me kallar dette gjerne det doble kjærleiksbodet. Det er kjærleiken til Gud og til våre medmenneske. I all etikk og samfunn er det det viktigaste. Det er drivkrafta og ein open himmel over oss. Gjerningar og ritual og vanar kan aldri erstatta kjærleiken. For den berre gir utan å krevja korkje gåver eller takk.

Gud er ein – det er ein sterk tanke for alle jødar. Det finst berre ein Gud. Og me trur på den same Gud og Herren. Det er vår styrke. Og Han skal gi oss vilje og kraft til å elska andre. Jesus sa at kjærleiken skulle til og med nå til fienden vår, Mat. 5, 44.

Den skriftlærde viste at han skjøna Skrifta, det var ikkje berre ord og noko han hadde lært, v. 33. Og Jesus merka det – han svara forstandig, v. 34. Han fylgde ikkje berre det farisearane og dei lærde sa, han hadde tenkt gjennom kva Guds ord sa. Difor var han nær Guds rike. Då var det nok ein heilag atmosfære over dei som lytta til samtalen. Ingen våga å bryta den stilla som var då. Og Gud er alltid nær når nokon er nær Guds rike.


68)
5. Jesus talar om Messias som Davids son og Davids herre, 35-37.
Jesus er i templet og lærer folket. Han var heile tida oppteken med å forkynna Guds vilje. Dette er også omtala i Mat. 22, 41-46. Det spesielle ved denne hendinga er at Jesus sjølv stiller spørsmål og gir samtidig svar. Ofte var det farisearane eller andre som kom til han med eit problem.

Han ville visa dei kor uvitande dei var om profetiane og så forklara dei den rette læra om Messias. Då ville naturlegvis óg audmjuka dei i dette spørsmålet. Og det skjedde framfor folket og i Guds eige hus.

Tilsynelatande er det eit uløysande spørsmål. Korleis kunne Jesus vera Davids konge og herre og på same tid hans etterkomar?

Jesus siterer Salme 110 og seier at Messias er Davids son, og på same tid hans herre. Han vil m.a. læra dei å lesa Skrifta ”åndeleg” og ikkje berre bokstavleg. Og dei må lesa Ordet i lys av heile openberringa.

Her er det då klårt at Messias er både Gud og menneske. Som menneske kom han av Davids ætt, Rom. 1, 3. Ved inkarnasjonen vart han menneske. Men han var Gud – difor er han Davids og alle folks herre. Denne løyndomen er det mange den dag i dag som ikkje ser. Kva folket skjøna av det, er uvisst. Men dei var interessert og var på Jesu side. ”Den store folkemengda høyrde han gjerne,” v. 38. Og den skriftlærde i v. 28 var kanskje i flokken og har truleg skjøna meir enn dei fleste her. Han hadde i alle høve god kunnskap i Skriftene og eit ope sinn for Jesus. Det er viktig. Har du óg sett at Jesus er Gud og Frelsar din?


69)
6. Han åtvarar mot dei skriftlærde, 38-40.
Det er i grunnen sterke ord Jesus nyttar her. Dei skriftlærde var åndelege leiarar i folket. Som ordet syner, var dei kjende i dei heilage skriftene og kan slik samanliknast med teologane i vår tid. Me skal sjølvsagt ikkje meina at dei er like dei skriftlærde på alle måtar.

Men ved at dei kjende skriftene så godt som dei gjorde, skulle dei ha visst at Jesus var Guds Messias. Det er så mange stader i Bibelen som peikar på korleis Messias skulle vera, at det burde ha kjent han att. Nå er det lett for oss å seia det som kjenner både Det gamle og Det nye testamentet.

Dette viser ei anna side ved kunnskap. Det går an å vita mykje teoretisk utan å skjøna hovudsaka. Når det dei skriftlærde kjem nok det i tillegg at dei ikkje ville bøya seg for det Jesus sa og var, av di dei hadde eit bilete av Messias i seg som var annleis enn Jesus på mest alle vis.

Jødane tenkte seg ein politisk folkeførar som skulle fria dei frå Rom sitt herredøme. Og då skulle han ha vore ein meir pågåande person med ei heilt anna hær ikring seg enn dei tolv læresveinane. Med tanke på det bleiknar liksom alle undera hans og talane om Guds rike.

Ei anna side ved dei skriftlærde var store tankar og æresjuke som braut så totalt med Jesu sinn. Dei ville at alle skulle helsa på dei, sitja øvst og ha heidersplassar – til og med i Guds hus. Dei var gudelege offentleg slik at folk skulle sjå det. I tillegg utnytta dei hjelpelause og fattige, som enkjene ofte var.

Dei skal bli dømde ein dag, og domen over religiøse syndarar er alltid større enn over andre. Difor måtte læresveinane ta seg ekstra i var for dei. Det er lett å bli smitta av same tanken.

70)
7. Ei fattig enkja legg to skjervar i tempelkista, 41-44.
Jesus sette seg ved tempelkista – i føregarden der kvinne óg hadde høve å vera. Han hadde alltid ein plan med det han gjorde. Nå såg han på dei som gav gåver, som skulle gå til dei fattige i landet. Han var truleg ikkje mest interessert i kor mykje dei gav, men korleis dei gjorde det.

Mange rike kom, og dei gjorde ofte eit vesen av at dei gav mykje og viste det fram. Det ligg i menneska si natur. Mange vil at folk skal få vita kor mykje godt dei gjer og ymtar om det på ulik vis. Gleda deira er at andre må sjå at dei er rause.

Ei fattig kvinne kom óg. Ho var enkje, og den gong var det inga trygd for slike. Ho var nærast ein fattiglem. Folk flest la knapt merke til henne der ho gjekk ”usynleg” mellom folket. Men det var henne Jesus såg best. Ho kom med det som tilsvarer 1 øre. I den store samanhengen var det som ingen ting. Ein slik ”lepton” på gresk var den minste koparmynten.

Jesus har ei alvorleg lekse om dette. Ho som gav minst, gav mest etter Guds rekneskap. Dei rike hadde nok att og meir enn dei trong, medan kvinna gav det siste ho åtte. Ein seier det slik at Gud ikkje ser på kor mykje me gir, men kor mykje me har att. Og han ser på motivet for gåva.

I vår tid har me mykje att. Og trass i mange gode sosiale ordningar, er det bruk for gåver både til misjon og arbeid i Guds rike, og til folk som treng litt ekstra i vonde tider og når katastrofer kjem. Me kjøper oss ikkje himmelbillett ved slike gåver, men me hjelper folk. Det er alltid bra.


71)
Kap. 13.
1. Jesus talar om Jerusalems undergang og si atterkoma, 1-37.
Alle dei tre første evangelistane (synoptikarane) har med eit avsnitt om Jesu talar om atterkoma si. Mat. 24 er meir omfatande og Luk. 21 har og med fleire ting. Sjølv om det byrjar med at Jerusalem skal øydeleggjast, går det trådar heilt fram til den aller siste tida i desse talane. Profetisk tale ligg ofte i to eller fleire lag. Noko er ei førebels oppfylling og kan vera symbolsk for det som skjer seinare.

Jerusalem vart mykje øydelagd i år 70 og endå meir nokre år seinare.

Vers 1: Jesus kom nett ut or templet, og ein av læresveinane peika på steinar og bygningar der. Dei var nok imponerande for menneskeauga. Jesus nyttar høve og seier at alt skal forgå. Templet vil verta ein grushaug. V. 2.

Derifrå gjekk dei opp på Oljeberget aust for byen –nå var han berre saman med læresveinane, v. 3. Nokre av dei spurde om tida for denne øydelegginga. Vil det koma snart? Og kva skal teiknet vera? Det var naturleg å spørja slik. Det verka som store katastrofer skulle koma. Kva kunne elles øydeleggja dette?

72)
2. Jesu svar.
Jesu svar er ei åtvaring: Her kan de lett fara vil, v. 5. Her skal de ta dykk i vare. Og nå ser han framover mot endetida: Mange vranglærarar vil koma og føra folk vill. Ja, mange vil fylgja dei. V. 6. Og her talar han om teikn på den siste tida, og den er me midt inne i nå. Difor bør me lytta.

Det vil bli krig, store krigar. Det kjem naturkatastrofer av mange slag. Motstand ville dei og få. Det skulle ikkje bli lett å vera kristne. Motstandaren vil reisa seg i alt sitt velde til slutt. Til og med innan same familie skal det verta strid, v. 12. Dei kristne vert hata av alle folk. Dei vil ikkje tåla namnet Jesus.

Og parallelt med det går evangeliet sin sigersgang utover jorda. Alle folkeslag skal få høyra ordet om Jesus. V. 10. Likevel skal dei ikkje vera redde. Dei skal få ord av Gud til å vitna og forsvara seg med i den stunda dei treng det. Engsta dykk ikkje på førehand, seier han. Anden skal hjelpa dykk. Men berre den som held ut til enden. Skal bli frelst, v. 13.

Då er det tid for å røma, v. 14ff. Verst kan det bli for unge mødre og gravide på den tida. Dei må be om at det ikkje hender om vinteren, v. 18. Korleis skal dei klara seg gjennom snø og uvær i fjell og øydemark? Men Jesus gir oss altså lov til å be om ein lettare veg i tunge tider. Trengsla kan bli for stor for somme. Aldri har det vore slike tider på jorda før, v. 19. Difor må Herren korta henne ned. Elles vil alle døy. Men Gud vil ta omsyn til dei utvalde og gjera tida mildare og kortare. Me kan kanskje oppleva noko av dette.

73)

III. Påske 14-16.
Kap. 14.

1. Jødane legg råd om å drepa Jesus, 1- 2.
Jødiske leiarar hadde lenge vore urolege over Jesus og verksemda hans. Det vart særleg vanskeleg etter at han hadde vekt opp Lasarus frå dei døde, Johs. 11. Nå nærma påskehøgtida seg, og dei kunne ikkje ta han av dage i ei slik helg. Det var ein av dei største høgtidene for jødane, og det kom mykje folk til Jerusalem då. Noko oppstyr kunne dei ikkje skapa.

Sjølve påskehelga varte ein dag, og det var til minne om utferda frå Egypt. 2. Mos. 12. Etter denne dagen byrja usyrebrødsfesten som varte i sju dagar. Då skulle dei berre eta brød utan gjær i. I praksis var det ein fest ettersom dei hang saman.

Jødane sin påske er eit sterkt bilete på frelsa og Jesus frelsesverk. Lammet stod i sentrum, og det måtte slaktast. Blodet skulle dei stryka på dørstolpane og folket skulle eta lammet. Når dei var innafor desse dørene med blod på, var dei trygge og gjekk fri dommen som skulle gå over heile landet. I kvar familie skulle den førstefødde døy.

Slik er Jesu død og blod vår berging frå dommen over synda. Det er inga fordøming for dei som er i Jesus Kristus. Rom. 8, 1. Etter måltidet skulle dei vera klar til å dra ut frå Egypt. Ingen ting der måtte hindre og binda dei. Dei skulle til Kana’ans land.

Nå la dei planar opp om korleis det skulle skje. Med list ville dei ta han, då kunne det kanskje skje i stille. Målet var likevel klart: Han skulle døy. Dei hadde kanskje vyrdnad for påskefesten og kunne ikkje ta han av dage då. Eller dei var redde for folket som var på Jesu side, v. 2.


74)
2. Han vert salva i Betania, og Judas vil svika Jesus, 3-11.
I denne tida var han i Betania og budde hjå Simon som hadde vore spedalsk. Det var også her Lasarus budde, saman med søstrene Marta og Maria. Johs 11, 1. Her var han ekstra godt kjend og hadde vore her fleire gonger før.

Ei dag kjem ei kvinne til huset. Ho hadde ei krukke med salve med seg, og den helte ho over hovudet til Jesus. Det var ei kostbar salve, verd om lag 300 dagløner på den tida. Dersom ein selde den, ville det bli hjelp for mange fattige.

Slik tenkte somme, særleg Judas. Og dei sa det til kvinna, og ”skjente på henne”. Somme av dei meinte det nok rett og godt. Det såg verkeleg ut som sløsing. Judas tenkte kanskje meir på at han kunne ta noko meir då, for han var glad i pengar. Det var rett etter dette at han tilbaud seg å svika Jesus, og fekk lovnad om pengar, v.10-11. Jfr. Johs 12, 4-6.

Jesus tek då kvinna i forsvar, v. 6. Alltid er han på dei svake si side. Det dei andre ikkje skjøna, var han ho gjorde ein god gjerning. Og det er aldri sløsing. Han visste at døden nærma seg for han, og dette var ei salving til gravferda hans, v. 8. Ingen ting er for mykje i Guds rike. Det vil han minna oss om. Og ofte skjønar me lite av det som høyrer himmelriket til.

I v. 7 seier han noko som mange har kritisert. Ved første augekast er det underleg. Det vil alltid vera fattige, og dei kan me alltid hjelpa. Hadde ikkje Jesus omsut for dei som var fattige nett då og trong hjelp? Sjølvsagt var han det, han som var dei svake sin talsmann og hjelpar. Men han vil alltid minna folket om at noko er meir viktig enn anna her på jorda. Og me skal først og fremst vera opptekne med det mest vesentlege.

Meg har de ikkje alltid, seier han. Og nå stod døden hans for døra. Og det var ikkje ein vanleg død. Nå gjaldt det soning av alle synder i heile verda til alle tider. Det var Jesu storverk. Ingen ting skulle koma i vegen for det.

Og kvinna som salva han? Maria heitte ho, Johs 12. Ho var den første som salva lekamen hans i dette høvet. Difor skulle ho minnast av alle på jorda der evangeliet vart forkynt, v. 9. Difor står det omtala her. Ei lita gjerning for Jesus, og han minnest det og tek vare på det. Om me synest det er lite me gjer, er det stort for han.

75)
3. Jesus et påskemålet med læresveinane sine og set inn nattverden, 12-25.
Usyrebrødshøgtida var eigentleg dagane etter sjølve påskefeiringa, men er og brukt om heile påsken frå 14. Nisan. Påskelammet vart slakta, slik det er omtala i 2. Mos. 12. Det gjorde dei på tempelplassen, og dei måtte eta påskemåltidet innafor bymurane.

Det var då Jesus sende to læresveinar inn i byen og profeterte om kva som skulle skje med dei der, v. 13f. Dei skulle fylgja ein mann som bar på ei vasskrukke. Der han gjekk inn, skulle dei gå og be om rom. Og då skulle dei får eit stort rom. Og slik hende det, og der gjorde dei i stand påskemåltidet.

Om kvelden kom Jesus og dei tolv læresveinane dit. Då dei sat saman, er det Jesus viser dei at ein av dei var ein svikar, v. 18. Naturleg nok skapte det uro i flokken: Kven er det, er det kanskje eg? Så usikre var dei i den stunda. Jesus hadde sagt så mykje som skulle skje, at dei var ikkje trygge på noko.

Jesus viser at det er Judas ved å dyppa brødet i fatet samtidig med han. I v. 21 seier han eit alvorleg ord, retta mot Judas og alle andre i same stode: Ve den som svik Menneskesonen. Straffa vert så stor at det var betre om han aldri ar fødd. For domen over svikarar er fortapinga. Men Jesus må gå, for det står skrive. –Det er vanleg å tenkja at på denne tida gjekk Judas ut. Han hadde leita etter ei lagleg tid for det, v. 11. Det måtte verka naturleg på dei andre at han gjekk.

Då innstiftar Jesus nattverden. V. 22f. Her blir det klart at brødet er lekamen hans og vinen er blodet. Det er den nye pakta der han skal sona og betala synda. Alle tidlegare offer var symbol på det som hende på Golgata kort etter, jfr. Jes. 53. Jesus foregrip dette nå, v. 24.

At døden er nær, ligg og bak orda i v. 25. Dette var det siste måltidet Jesus hadde på jord. Men det peikar framover mot ein ny dag då han skal drikka av vinen att. I det fullkomne gudsriket skal vinen koma i ny skapnad, og den er symbol på fest og glede. Denne festen vil vare i all æve med stadig guddommeleg glede og fest i himmelriket. Perspektivet går altså utover både læresveinane si tid og alle misjonstider seinare.

76)
4. Han seier føreåt at Peter kjem til å falla, 26-31.
Lovsongen i v. 26 er Salme 115-118 som jødane song i påskehøgtida etter måltidet. Slik ser me at Jesus fylgde dei skikkane jødefolket hadde og viste seg slik som ein sann jøde. Deretter gjekk dei trappene ned til Kedronbekken og vidare mot til Oljeberget. På denne turen talar han med sine nære vener.

Me legg merke til at Jesus fleire gonger talar i framtid og er altså ein profet om det som skal henda. Nå gjeld det Peter. Alle skal svikta i siste liten. Det hadde profeten Sakarja sagt, kap. 13, 7. Hyrdingen er Jesus, og sauene læresveinane.

Peter er midtpunktet i dette. Han hadde ofte vore talsmann for dei andre og hadde truleg stort frimot. I prøvinga var han svak. Men det nytta han óg store ord og livnader for framtida. Om alle dei andre sviktar, skal ikkje eg, lovar han.

Det var overmot frå hans side og ein skjult skulding mot dei andre læresveinane og andre. Det kan sjå ut som at han i denne stunda hadde lite kjennskap til seg sjølv og sine svake sider. Og det er ikkje uvanleg for eit menneske.

Men Jesus gjev han ei åtvaring: Alt i natt skal du nekta at du kjenner meg. V. 30. Korleis har det virka på han? Mon sjølvskrytet hans har stoppa? Eller høyrde han det slett ikkje? Han var jo så sikker på at han skulle sigra til slutt.

Vers 31 gir eit svar: han tala endå sterkare og held fram i same spor. Eigentleg seier han: Jesus, du tek feil av meg – det vil aldri gå slik du har sagt nå. Eg kan til og med døy for deg, Jesus! Nokre gonger blir me opptekne med våre tankar og ynskje, at me gløymer farane. Det gjorde Peter nå. Han gløymde kor veikt kjøtet og natura vår er, og at Jesus hadde åtvara han. –Men han var ikkje åleine: ”Det same sa dei alle,” står det. Dei vart påverka av Peter sine sterke ord.

77)
5. Jesu sjelestrid i Getsemane, 32-42.
Namnet Getsemane tyder ”oljepresse”, og det er symbolsk i påsketida. Her skulle nå Guds Son pressast hardt – av Satan og av menneske. Jesus hadde vore det ofte, så han var kjend i hagen. Det var ein stille og fredeleg plass utafor byen. Og slik ligg den ennå.

Ved inngangen let han dei fleste av læresveinane vera utafor og tok berre tre med seg inn i hagen for å be. Det var dei næraste av venene hans som også før hadde vore med han ved spesielle oppgåver, som på forklaringsberget (kap. 9, 2).

Det var ei tung bør han fekk å bera. Heile verda si syndeskuld skulle han få og ta domen for dei. Heilt frå døyparen Johannes hadde tala ved Jordan, var det kjent for somme, Johs 1, 29. Nå nærma timen seg då det skulle skje. ”Mi sjel er sorgtyngd til døde,” sa han v. 34. Og han bad dei å vaka og be.

Dette skjøna ikkje dei tre venene. Dei sovna. Jesus var i inderleg bønekamp nå. Ha bad Gud Fader om å ta frå han den tyngste oppgåva nokon hadde hatt. Alt er mogeleg for deg, sa han. For nå skulle Jesus inn i fortapinga og lida den evige straffa me alle fortente. Kalk er her tenkt som eit beger fylt av liding.

Guds Son sigra likevel over mennesket og han seier med stor tyngde: Ikkje som eg vil, berre som du vil! Då var sigeren vunnen etter ein time i bøn. Han blir kanskje ikkje forundra over at dei sov. Han visste kva det ville seia å vera menneske. Likevel kjem spørsmålet: Var du ikkje i stand til å vaka éin time, Peter? V. 37.

Nå får dei eit nytt ord og råd av han: Vak og bed – så de ikkje skal koma i freisting. Og slik er det gjennom heile livet vårt.

78)
6. Han vert sviken og gripen, 43-52.
Nå er me inne i Getsemane, og Jesus hadde tala med venene sine. Då kjem Judas og nokre soldatar, og det skaper ein ny situasjon. Jesus visste dette heile tida, men dei elleve var uvitande. Korleis kunne ein av deira eigne svika Meisteren?

Han hadde gjeve soldatane eit teikn, og det var uhyggeleg ved at det var så uskuldig. Han gjekk bort til Jesus og kyste han og helsa med Rabbi. Med det var sviket fullenda, og Jesus kunne takast til fange.

Det som var symbolet på kjærleik og nærleik og truskap, vart her brukt av Judas til det motsette. Ta han og før han bort. Det lyder som ein kommando: Eg vil ikkje sjå han meir. Ordet for å kyssa er her sterkt: katefilesen, kysse han mykje, ikkje berre ei flyktig helsing.

Då steig Peter fram – ordføraren i flokken så mange gonger (Johs 18, 10). Tenaren var Malkus, v. 47. Peter drog sverdet og hogg øyra av tenaren. Jesus viste seg nå og som lækjaren: han lækte øyra.

Men Jesus protesterte ikkje mot noko. Han var ein viljug fange, for han visste at det måtte skje. Det var ein del av Guds plan for å frelsa verda. Og det er nyttelaust for oss å tenkja om ikkje Gud kunne hatt ein annan og lettare veg.

Alle læresveinane rømde. Ein ung mann hadde kome i hast ut i natta for å sjå og hadde berre eit klede om seg. Me veit ikkje kven det var, men sidan han var anonym, kan det ha vore Markus sjølv. Soldatane ville ta han, noko som viser at dei var ute etter læresveinane også.

79)
7. Dei forhøyrer han for det høge rådet, fer ille med han og spottar han, 53-65.
Nå vart Jesus ført til Øvstepresten Kaifas, og det syner at det var presteskapet som stod bak arrestasjonen. Dei hadde samla alle åndelege leiarar, for nå skulle dei få slutt for Jesu verksemd ein gong for alltid. Og dei skjøna ikkje at nå var dei ei brikke i det store arbeidet for å frelsa verda. Men dei var på feil side.

Peter fylgjer etter soldatane, truleg på forsvarleg fråstand for ikkje å bli oppdaga. Ein har spekulert i om han ville ta Jesus med makt frå dei. Han sette seg heilt inne på gardsplassen ved varmen. Det skulle få fatale fylgjer seinare.

Heile Det Høge Råd (gresk:Synedrion) var samla, 71 lærde og respekterte menn i Israel. Dei skulle ta avgjerd i saka om Jesus. Kaifas var nå leiar for Rådet som Øvsteprest.

Dei måtte ha ei god sak mot Jesus, om dei skulle få han dømd til døden. For det var det dei ville. Dei kunne berre klaga han, medan romarane måtte døma. Eit punkt mot Jesus var at han ikkje respekterte sabbaten, og dei hadde mange prov på det. Men var det nok?

Då kom to nye vitne (mat. 26, 60) som forvrengde Jesu ord m.a. i Johs 2, 19 om å bryta ned templet. V. 57-59. Jesus hadde tala om lekamen sin som eit tempel og at han skulle stå opp att etter tre dagar. Vitna sa han ville øydeleggja Guds hus. Men Jesus tidde. Han visste det nytta ikkje. Men han bekrefta at han var Messias – det var det saka gjaldt, v. 62. Dei oppfatta at Jesus nå spotta Gud, og då var i grunnen saka klar frå deira side. Jesus måtte døy.


80)
8. Peter fornektar han, 66-72.
Nå kjem Peter inn att, og det fatale skjer. Han nektar å kjenna Jesus. Og det var ei tenestejente som verka med til det. Tre gonger nekta han at han var saman med Jesus, Ei stor redsle må ha fylt sinnet hans der og då. Før hadde han sagt at han kunne døy med Jesus.

Nå kom jenta og sa: Du og er med Jesus. Før hadde ho tala med Johannes, Johs 18, 15f. Men Peter nekta: Eg skjønar ikkje kva du talar om. Dette kom uventa på han, han var ikkje førebudd på eit åtak på den måten. Dette avslørte eit veikt punkt hjå han: han hadde ikkje moralsk mot til å stå opp for Jesus.

Peter viser likevel at han var interessert i korleis det gjekk med Jesus ved nett å vera i gardsplassen. Kva skulle han elles der? Han går bort til ein annan stad, ut i portrommet, truleg for å bli fri nye åtak.

Det nytta ikkje. Jenta såg etter han og sa til dei andre: Han er ein av dei! Han vart kjendis som svikar. Og då renn det over for Peter. Han nekta. Andre sa då: Jo, du er ein av dei, du er galilear! Dei høyrde det på dialekten.

Det var då det brast: han banna og sverja og kallar Jesus ”det menneske”. Då han banna stilte han seg under Guds forbanning om han ikkje tala sant! Mon han eigentleg skjøna kva han sa? Det var han som hadde sagt om Jesus: Du er Guds heilage (Johs 6, 69). Tre gonger hadde Jesus åtvara Peter (Johs 13, 38; Luk. 22, 34; Mark 14, 30), og tre gonger nekta han blankt.

Då gol hanen. Då vakna Peter. Og då kom minnet til han om Jesu åtvaring. ”Han tok det til hjarta og gret”, v. 72. Utviklinga vidare viser at dette var første trinn på ei ny omvending for han. Han kom attende til Frelsaren.

81)
Kap. 15.
1. Jesus for Pilatus, 1-15.
Det er tidleg om morgonen Langfredag. Jesus hadde vore oppe heile natta. Det Høge Råd vart samla saman med presteskap og farisearar. Alle skulle vera med å ta avgjerd og lagnaden til Jesus. ”Jødane” som dømde Jesus, var ikkje folket. Det var leiarskapet på den tida. Men på ein måte står dei som representantar for folket og drog dei med seg.

Men jødane hadde ikkje høve til å døma nokon til døden. Difor sende dei han til den politiske leiinga ved Pilatus. Men av v. 3 ser me at øvsteprestane var med som klagarar mot Jesus, og i v. 11 ser me at folket og var med.. Då opplevde Pilatus noko nytt som han undra seg over: Jesus svara ikkje på klagen. Det vil her seia at han ikkje freista å frikjenna seg sjølv. Det hadde truleg alle andre fangar gjort.

Pilatus var i tvil om Jesus var skuldig. Nå såg han ein utveg: fangen Barabbas. Dei pleidde å gi ein fange fri kvar jødisk påske. Folket ville sikkert heller ha Jesus fri enn denne mordaren. Men der forrekna han seg. Ein folkemengde kan vera ustabil, alt etter kven som talar best.

Og øvsteprestane fekk folket på si side her, og folket ropte berre: Krossfest han! Pilatus prøvde atter ein gong: Kva vondt har han gjort? Han fann ikkje noko galt med denne mannen. Kvifor skulle han då dømast?

Svaret var berre: Krossfest. Slik vart folket og skuldig i denne avrettinga. V. 14. Og Pilatus var svak for folkeviljen, det stod kanskje på hans eiga stilling. Og med det kom neste steg i hån og liding for Jesus: Den forferdelege hudstrykinga og krossen. – Men det var altså i vår plass han gjekk, og den evige kjærleiken dreiv han.

82)
2. Han vert spotta av stridsmennene, 16-20.
Dette avsnittet inneheld ein serie av spott mot Jesus. Det er mest utruleg at dei fekk seg til å gjera det. Men det viser tydeleg at dei ikkje trudde på han og var samd i å rydda han av vegen.

Soldatane førde han bort til borga – dei gjorde berre si plikt som tenarar for keisaren. Dei hadde vel ikkje høyrt så mykje om han og skjøna lite av grunnen til at han skulle avhøyrast. For dei var han truleg som alle andre røvarar.

Dei kledde han, står det. Det var her uttrykk for hån og vanære. Purpurkappa og krona var kongeklede, men tornekrona var parodi og hån. Ordet for krona her, er ”Stefanos” på grunnteksten. Det er ordet for ”sigerskrona” og verka som hån her. Korleis kunne han vinna siger nå? Dei visste at han ikkje var ein verkeleg konge, men tenkte gjerne at han ville bli det. Nå sette dei stoppar for det. Den åndelege sida av det skjøna dei truleg ingen ting av.

Så helsa dei han – du jødekonge. Herodes hadde vore redd for at Jesusbarnet skulle vera konge og truga han. Mat. 2. Dette var meint som ei sterkare hån enn berre kongekleda. Det var ein del av den fornedringa som Jesus skulle gjennom, Fil. 2, 8. Og han var friviljug med på det.

Neste trinn var direkte pine. Dei slo han i hovudet med ein stav og spytta på han. Ved å slå han i hovudet, ville tornene på krona trengja ennå lenger inn i han og skapa smerte. Slik var det sadisme.

Kva klede Jesus enn hadde, visste han at sigeren ville koma på krossen og i oppstoda. Og han var verkeleg jødekongen, og ein dag skulle heile verda erkjenna det. Fil. 2, 9-11.

83)
3. Han vert krossfest og døyr, 21-41.
Jesu død på krossen er det viktigaste som har hendt. Han var korkje forbrytar eller martyr. Han var ein som gjekk i døde for andre, for å berga heile slekta frå evig fortaping. Det handlar påsketida om. Difor er det trist at mange misbrukar påske til eigen fritid og ferie. Den skulle me heller brukt til å granska kva Skrifta seier om dette og takka Gud for frukta av Jesu død.

Golgata tyder Hovudskallestaden, v. 22. Dei krossfeste han kl. 9 om morgonen (den tredje timen frå kl. 6). På kvar side hang ein røvar. Slik at Skrifta skulle oppfyllast her og: Han vart rekna mellom brotsmenn, v. 28. Han var det ikkje i seg sjølv, men vart handsama som brotsmann.

Eigentleg var han det også. Sjølv om Jesus ikkje hadde gjort ei einaste synd, tok han på seg ansvaret for alle andre sine synder. Det er essensen i det som hende her. Og då rekna Gud han som ein forbrytar og syndar. Luther seier med rette: Jesus var den største syndar. Der var mine synder og dine, og Hitler og Stalin og Mao sine. Og Jesus sa det var fullbrakt for alle (Johs 19,30).

Han ville ikkje berga seg sjølv, sjølv om han kunne det, v. 30ff. Nå skulle han berga alle andre. Då opplevde han at Gud sjølv forlet han, v. 34. I den stunda lei han fortapinga for oss alle, Guds vreide låg over Sonen, og han kjøpte oss fri.

Som prov på det rivna forhenget i templet i to – frå øvst, står det. Det var teppet som skilde det heilage frå det Aller heilagste – der berre øvstepresten kunne gå inn ein gong om året. Nå viste Gud at vegen var open for alle. Og då hadde soldaten rett då han sa: Han var Guds Son, v. 39. Det var ein heidning sitt vitnemål. Det seier me kristne også.

84)
4. Jesus vert gravlagd, 42-47.
Gravferda er det siste steget me tek her på jorda, som avslutning på livet. Ved dei fleste gravferder blir det sagt at me skal fylgja den døden til hans siste kvilestad. Men det er ikkje heilt rett.

Det er sant om lekamen i det jordiske livet. Slik er det vel og meint i ritualet. Men det blir feil om me ser det i eit større perspektiv, i høve til æva. Då er grava berre ein førebels kvilestad. Bibelen seier klårt at alle skal kallast fram frå gravene og stillast fram for Guds domstol. Det legg det største alvoret over grava.

Paulus seier at Jesu grav var ein del av evangeliet, 1. Kor. 15, 4. Her er grava eit prov på at han verkeleg var død. Han var ikkje skindød eller flykta bort frå døden, som somme seier. Guds Son var også menneske og måtte slik gjennom død og grav som alle andre.

Førebuingsdagen var fredag, dagen før sabbaten. Markus noterer dette som forklaring for ikkje-jødar, v. 42. Då kom Josef av Arimatea. Han var med i Det Høge Råd og akta av folket. Arimatea var truleg det same som Rama, der profeten Samuel var frå.

Om han står det at han venta på Guds rike, v. 43. Han kjende Messias-profetiane og har truleg skjøna at Jesus var oppfyllinga av dei. Han var ein Jesu ven i løynd Nå ville han og Nikodemus fylgja Mose lov som sa at ein død skulle gravleggjast før sola gjekk ned, 5. Mos. 21, 23. Mat. 27,57ff; Johs 19, 38ff. Slik viste han at han var på Jesu side. Det er viktig å heisa flagg i rett tid.

85)
Kap. 16.
1. Jesus står opp, 1-8.
Oppstoda er det store underet. Jesus var død som eit menneske, men han braut lekkjene som batt han til døden. Han var og Gud og ingen ting kunne halda han i dødsriket då. Dette var etter sabbaten, dvs. laurdag. Sabbaten enda ved solnedgang, og då opna butikkane att. Nokre kvinner kjøpte då angande olje, v. 1.

Tidleg sundag morgon då sola rann var dei ved grava for å salva Jesus, v. 2. På vegen dit har dei spurt: Kva med steinen? Den er for tung og stor for oss. Dei trudde dei ville møta problem som dei ikkje kunne løysa. Er ikkje det typisk for oss menneske? Me gruar oss til noko som me ikkje veit vil koma. Alt kan vera løyst før me kjem fram

Nett det opplevde kvinnene, v. 4. Steinen framfor grava var ein rullestein, men så stor at det skulle bra krefter til å makta det. Og der såg dei at steinen alt var rulla bort. Kvifor hadde dei grubla over det? Gud hadde sjølv vore der med sine sendebod, englane. Kvinnene kunne gå rett inn i grava som var hogd ut i fjellet.

Og der sat ein mann. Det må ha vore ein Guds engel, kledd i ein lang, kvit kjortel, v. 5. Og det overnaturlege er ofte skremmande, difor vart dei redde. Men han tala venleg til dei og sa dei trong ikkje ottast. Han visste kva dei skulle, han var jo sendt av Gud. Nå får dei det store bodet, dei første som høyrde det: Oppstoda frå dei døde, v. 6. Jesus var ikkje der. Gud hadde gripe inn og berga Sonen frå dødsriket. Det var provet på at han var Gud og at synda var sona. Gud hadde liksom kvittert for det som hende på korset.

Kvinnene vart og dei første bodberarane om oppstoda, v. 7. Gå og sei til læresveinane – og til Peter. Var ikkje han ein læresvein og apostel? Kva skilde han ut frå dei andre? Synda midt i påsketida. Som den einaste hadde han fornekta Jesus ope med ord og banna på det. Men han angra – han gret over synda si. Kap. 14, 68-72.

Var det nokon som trong eit serskilt kall og ei personleg helsing då, var det nett Peter. Herren visste det, og difor minna han engelen om Peter. Kvinnene hugsa det nok: Peter skulle ha ei ekstra helsing. Og Peter må ha kjent varmen i heile seg då dei orda lydde. Det var som ei oppreising for han: Jesus har ikkje støytt meg bort!

Læresveinane skulle så gå til Galilea, der Jesus kom frå. Der skulle dei møta han. Jfr. Kap. 14, 28.

Kvinnene skalv av denne opplevinga og fekk ikkje ord fram i første omgang, v. 8. Etter ei tid har dei likevel funne dei 11 læresveinane og sagt frå om det dei såg. Det ser me av Luk. 24, 9-10. Dei fleste trudde det ikkje. Men Peter trudde, v. 12. Då han høyrde om underet – og truleg om helsinga til han – sprang han til grava, Luk. 24, 12. Og undringa var stor: Tenk, dette har hendt. Jesus lever!

86)
2. Den oppstadne syner seg for Maria Magdalena, for dei to læresveinane som gjekk til Emmaus, og for dei elleve apostlane, 9-14.
Jesus synte seg for fleire kvinne denne morgonen, først for Maria Magdalena som Jesus hadde berga frå sju vonde ånder. V. 9. Og ho gjekk av stad og sa det til andre – dei som sørgde og gret, v. 10. Men det skulle noko til å tru på slikt. Det var for overveldande, v. 11.

Deretter kjem ein forkorta versjon av hendinga med dei to læresveinane som gjekk til Emmaus, v. 12. Jfr. Luk. 24. Der viste han dei ut frå Skriftene at han var Messias og måtte lida for synda. Det fortel Lukas. Markus nøyer seg med å nemna det, men seier så at dei fortalde dette til dei andre læresveinane.

Men heller ikkje nå trudde dei, v. 13. Dei var altså ganske trege til å tru på dette store underet. Og dei var Jesu vener. Då skal me kanskje ikkje undra oss over at folk i denne verda ikkje kan tru det. Gud må opna augo våre for å sjå Hans herlegdom og makt.

Til siste viser han seg for dei elleve då dei sat til bords. V. 14. Han visste om vantrua, me kan ikkje skjula noko for han. Det gjeld til alle tider. Nå refsa han dei for det. Han hadde fortalt die om det før, så det kom ikkje uventa på dei. Men dei var så opptekne av dei nære ting og jordelivet, at dette guddommelege var umogleg. Og slik er det ofte med oss.

87)
3. Han byd apostlane at dei skal gå ut i all verda og forkynna evangeliet, og lovar å vera med dei, 15-20.
Sjølv om dei var vantruande og Jesus måtte tala strengt til dei, ville Meisteren framleis bruka dei i si teneste. Det var desse feilande og svake sjelene som fekk misjonsbodet, v. 15. Dei skulle gå ut i heile verda. Heile skapningen måtte få høyra evangeliet. Og her ligg jo også heidningemisjonen gøymd. Dei hadde ikkje så lett for å tru det heller, jfr. Apg. 10-11.

Tru og dåp var vegen til frelse, V. 16. Av Mat. 28, 18ff ser me at dåp og opplæring skulle gå hand i hand. Folk måtte få vita kva dei trudde på og bli grunnfesta i denne læra. Likevel ser me at trua har ei særstilling. Både dåp og tru høyrer med. Men dersom den døypte ikkje ville tru, var ikkje dåpen til noko hjelp i domen. Det er alvorleg å tenkja på i vår tid også.

Læresveinane får og teikn eller ”prov” på si teneste, v. 17f. Det var særleg naudsynleg i den første kristne tida då dei skulle pløya ny mark i alle land. Me ser litt av det same i misjonsland i dag. Det er indre av dette i nyare tid med meir kunnskap på ulike område. Her er og motstanden og skepsisen til alt som smakar av ”humbug” større.

Visse teikn skal fylgja dei som trur, står det: å driva ut vonde ånder, tungetale, ta ormar i hendene, drikka gift og lækja sjuke. Det er ikkje lett og enkelt å forklara kvifor det skjer så lite under mellom oss nå. Somme seier me manglar tru, andre at det høyrde til den første kristentida.

Jesu tid var nå over. Han vart teken opp til himmelen og sette seg ved Guds høgre hand, eit symbol på der makta var. Dei kristne byrja nå si teneste for alvor, v. 20. Dei ”forkynte alle stader,” står det. Eit omfatande arbeid var i gang frå første stund. Og teikna fylgde med dei, og det synte folket på den tida at dei verkeleg var utsendingar frå Gud. Sonen hadde sagt det skulle vera slik.

Men det går trådar frå dette misjonskallet til den siste dag då Jesus kjem att, slik me såg i kap. 13. Då er evangeliet forkynt over heile jorda til eit vitnemål for alle folk. Nokre har teke imot over heile verda. Og dei vert samla inn i Guds rike til den evige festen. Du er vel med der? – Alle andre må betala for si vantru i den evige fortapinga. Amen.

Markus-evangeliet - del 1.

Markus evangelium - del 1.
Ved NDH.

1)
Innleiing.
Kortfatta oversyn over Jesu liv etter evangeliet til Markus.

Evangeliet etter Markus er det kortaste av dei fire evangelia i NT. Det er mest prega av dei under Jesus gjorde og mindre av talane hans, slik Matteus og Johannes er. Ein trur at det er det første evangelium som vart skrive, truleg før år 70, kanskje så tidleg som ikring år 50. Ein tradisjon seier at det var Johannes Markus som skreiv det ned i Rom, og han er den som er nemnt i Apg. 12, 12; Kol. 4 og 1. Pet. 5, 13.

Det spesielle ved Markus sitt evangelium er altså at han skriv mykje om under og gjerningar Jesus gjorde, og lite om forkynninga. Grunnen til det kan vera, skriv Bo Giertz, at han voks opp i ein kristen heim i Jerusalem der apostlane gjekk ut og inn. Og kanskje han arbeidde saman med Paulus og Peter seinare, og slik kjende han godt soga om Jesus ved å høyra dei tala.

Eit særdrag er og at han skriv som om han hadde opplevd ein del av dette sjølv, og det hadde sett merke i han.

Nokre meiner så at han skriv for dei nyomvende kristne, som ei slags dåpsundervisning om grunndraga i Jesu liv (O. Modalsli, s. 22 og 36). Det er ikkje lenger enn at dei kunne hugsa det meste her. Det ser ut til at han skriv for heidningkristne ved at han omset arameiske ord og forklarar jødiske skikkar. Men me kan alle ta del i det Markus skreiv – her finn me essensen av Jesu liv.

2)
Kap. 1.

Innleiing.
1. Johannes står fram i øydemarka, og forkynner at Kristus skal koma, og han døyper der, 1-8.
- Når Markus skal byrja å skriva soga om Jesus, grip han attende til profetane. Og han tek til med døyparen Johannes som skulle bera bod om Frelsaren. For han seier mykje viktig om Jesus. Både Jesaja og Malakia talar om han. Jesaja seier noko fint her: I kap. 40, 3 seier han: ”Høyr, det er ein som ropar: Ryd veg for Herren i øydemarka!” Røysta er Johannes døyparen og øydemarka er både verda og Israel då dei hadde falle frå sin Gud.

Johannes var sendt av Gud, v. 2. Han skulle rydja veg for Jesus og slik førebud hans kome. Me veit at NT at han gjorde det ved å forkynna omvending for himmelriket var nær, og døypa dei som gjorde det. Johannes var ei røyst i øydemarka. Han var ikkje Frelsaren, men forkynte slik han skulle gjera det. Dei som vende om fekk forlating for syndene.

Han gjekk kring i landet og møtte mange, og mange gjekk til Jordanelva og vart døypte der. På same tid peika han på Jesus som snart skulle koma, jfr. Johs 1, 29. Og han skulle gjera ei større gjerning: døypa dei med Den Heilage Ande, dvs han skulle gje dei frelse, v. 8. Sjølv var Johannes audmjuk, både i framferd og klede, v. 6.

2. Jesus vert døypt og freista, 9-13.
(Mat. 3, 13-17; Luk 3, 21f; Johs 1, 29-34.)

- Også Jesus kom til dåpen hans. Og dåpen vart det store skilje då han vart vigd til si gjerning. Gud sette sitt segl på han og tenesta tok til. Nå skulle hans offentlege gjerning ta til. Den skulle vara ei kort, men innhaldsrik tid.

I mest 30 år var han ukjend, medan tenesta hans i folket skulle vera om lag tre år. Dua er symbolet på Anden, v. 10. Og Jesus fekk godkjenning av Guds eiga røyst frå himmelen, v. 11.

Deretter kom freistinga. Jfr. Mat. 4, 1ff. Adam og Eva vart freista i Edens hage, og her er det Guds Son som møter det. Til alle tider har alle menneske møtt djevelen på ein eller annan måte. Ingen møter han på same vis. Her er det Jesus sjølv, heller ikkje han slapp unna.

Det var Anden som dreiv han ut i øydemarka, v. 12. Slik veit me at Gud sjølv tillet dette. Det er ikkje alltid me skjønar kvifor me møter vonde ting. Då er det godt å ta dette med: Gud tillet det – då er han med oss.

Men Jesus vann siger. Av Matteus kap. 4 veit me at han brukte Guds ord som våpen, og djevelen måtte røma. Slik skal me og sigra – ved Guds evige og sterke ord mot djevelens listige ord. Heile tida brukte Jesus ord frå 5. Mosebok som svar. Det var ein del av hans bibel. Me har ein heil bibel å visa til når djevelen kjem med listige åtak på oss.

3)
I. Jesu verksemd i Galilea, kap. 1,14-9,50.

3. Han tek til å forkynna og kallar læresveinar. 14-20,
(Mat. 4, 12-22; Luk. 4, 14; 5, 10f. Johs 1, 35-42.)

- Nå byrjar Jesus si teneste offentleg. Men først gjeld det Johannes. Han vart kasta i fengsel og måtte slik lida for si tru og for at han tala ordet om synd så klårt. Mat. 14, 3. Men sjølv om dette vitnet var borte, var ikkje Jesus det. Han får tvert om nye vitne med seg etter kvart. Slik er det i grunnen alltid.

Jesu forkynning var den same som Johannes si: Tida er inne (Gal 4, 4), Himmelriket er kome – i og med Jesus, vend difor om og tru evangeliet, v. 15. Det er den rette vekkingsforkynninga. Omvendinga var å fylgja Jesus, v. 17. Det sa han til brørne Simon og Andreas. Han hadde byrja å samla medarbeidarar – dei skulle fiska sjeler.

Reaksjonen er spontan: Dei forlet alt og går i lag med Jesus – det kom dei til å gjera i dei neste 3 åra. Om ikkje lenge kom fleire, Jakob og Johannes. Sønene til Sebedeus slo lag med dei to andre. Ein tredjepart av flokken var alt samla. Dei skulle bli dei nye pilarane i det nye Gudsriket som nå kom.

4)
4. Han lækjer ein forgjord, vermor åt Peter og mange andre, 21-34;
(Luk 4, 31-37. 40f; Mat. 8, 16f.)

- Nå vert me med ein dag i Jesu liv i denne første fasen. Dei er nå i Kapernaum. Som andre jødar gjekk han og venene inn i synagogen der han lærte folket. Og dei var forundra over læra hans, slik dei lærde hadde vore i templet då han var 12 år. Luk. 2, 47. Jesus hadde mynde, v. 22; Mat. 7, 29. Han var ikkje vaklande og tvilrådig i læra, han visste kva han ville seia – Guds ord.

Då møter me det første under i denne soga. Ein mann med ei urein ånd er i syngogen. Han veit kven Jesus er og roper til han: Du er Guds heilage, skal du øydeleggja oss? Jesus viser straks si mynde her og når han seier: Ti stille, far ut or han! Og det skjedde. V. 26.

Jesus hadde nå vist kven han var, både ved tale og ved under, dvs. han hadde makt over alt. Og det gjorde folket endå meir forferda. Kven er dette? Dei ureine åndene skjøna kven Jesus var for dei var styrde av Satan. Men Guds eige folk i Guds hus skjøna det ikkje. Det er klårt at dette skapte rykte. Snart visste heile Galilea om Jesu makt og mynde.

Nå gjekk dei heim til Simon. Vermor hans var sjuk, og Jesus viste på nytt si makt og reiste henne opp, så frisk at ho kunen straks tena dei andre. Det var kveld, men Jesu dag var ikkje over. Ryktet nådde folk i byen, og dei tok med sjuke menneske av mange slag – heile byen samla seg ved døra, står det. V. 33.

Meisteren viste medkjensle med alle og lækte mange. Det står ikkje alle. Kanskje det berre tyder at det var mange ved døra og desse mange vart lækte. For ingen ting var umogleg for han. Guddomsmakta hans hadde ikkje vike frå han då han vart menneske.

5)
5. Jesus forkynner ordet i Galilea og driv ut vonde ånder, 35-39;
(Mat. 8, 2ff; Luk. 5, 12ff.)

- Nå byrja ei travel tid med forkynning og lækjing av sjuke. Men før han gjorde det, gjekk han avsides for å be. Slik fekk han styrke og kraft i bøna til arbeidet som venta han. Han viste oss at slike bønestunder er viktige og at det er best når me er åleine med Gud. Lønnkammeret er ein viktig kvileplass for oss og ein stad med hentar kraft.

Men folket leita framleis etter han, han var blitt populær i folket. Simon og dei andre læresveinane fortalde han det. Men Jesus visste at han var ikkje berre komen for å lækja sjuke og hjelpa folket i lekamleg naud. Han skulle forkynna evangeliet.

Jesus var heller ikkje komen for eit lite avgrensa område i landet. Han hadde heile Israel som sitt kall førebels – og seinare skulle ordet om han til alle. Difor tok han straks ut på ei lengre reis. Han reiste difor til småbyane omkring der og var i hele Galilea. Der gjekk han inn i synagoger og tala Ordet og dreiv ut vonde ånder. Han hadde makt til det.

6)
6. Han reinsar og ein spillsjuk mann, 40-45.

Ein stad i Galilea møtte han ei spedalsk, og han hadde eit einaste ynskje og fall på kne: Gjer meg frisk, Herre. Reinsa meg frå sjukdomen. Om du vil, kan du gjera det. Han var altså overtydd om Jesu allmakt, men gjaldt dette han? Ville Jesus bøya seg ned til ein så sjuk mann? Det er ofte tanken vår i vanskelege situasjonar. Og det er rett å be: Som du vil, Herre.

Då møter me Jesu medkjensle. Det store under i livet hans hende: Jesus stansa der, rørte ved han og gjorde det klart: Eg vil. Når Jesus gjer noko, skjer det. Straks vart han frisk. Eit under hadde hendt.

Men her møter me ei anna side ved Jesus: Han ville ikkje ha publisitet. Sei det ikkje til nokon. Gjer berre det lova seier: Gå til presten og ber fram offer som Moses har sagt. På den tida var det presten som måtte erklæra ein sjuk frisk, elles var ein spedalsk mest fredlaus. Han kunne ikkje vera mellom folk, men gå ute i villmarka. Presten var ein slags helseråd. 3. Mos. 14, 2ff.

Som det ofte hender også når, var mannen ikkje lydig mot Jesu røyst. I dette tilfelle kan me skjøna grunnen: Det var blitt så stort for han. Han var frisk, men ikkje ved medisinar eller på anna naturleg vis. Han hadde opplevd eit under!

Difor gjekk han kring i bygdene der han møtte folk og fortalde alt han visste. Og ryktet voks så fort at Jesus måtte gøyma seg. Jesu grunn var ikkje berre populariteten. Den kan vera skadeleg nok og hindra at sjølve saka kjem fram. Det var stort at Jesus kunne lækja sjuke, og Gud vil me skal ha det godt lekamleg og menneskeleg.

Men Jesus hadde ei endå større oppgåve. Det aller største for eit menneske er å berga sjela for æva. Synda er det største ”problemet”. Det var den han var sendt til jorda for å ordna. Og det kunne han berre gjera ved å døy som ei soning for alle synder i verda. Difor går det trådar får desse dagane og heilt til langfredag då Jesus anda ut. Før han anda ut, ropte han det ut over Golgata, kap. 15, 37 og Johs. 19, 30.

7)
Kap. 2.
1 A. Jesus lækjer ein som er lam, 1-12;
(Mat. 9, 1-8; Luk. 5, 18-26.)

Kort etter hende eit nytt under. Jfr. Mat. 9, 1-8. Jesus kom igjen til Kapernaum, truleg etter nokre dagar i løynd. Men det vart snart kjent mellom folk, og dei strøymde til huset der han var. Det var ikkje plass til alle, nokre måtte nok stå utafor.

Då står det så fint at han tala ordet til dei. Han nytta alle høve til det mest vesentlege: Folk måtte få høyra om Guds rike og vegen dit. Men folket var framleis opptekne av under. Dei ville sjå noko. Nå hadde die funne ein lam – kanskje Jesus kunne gjera nok for han og?

Men folket stengde vegen. Dei skulle inn til Jesus slik at han kunne leggja hendene på han og lækja han. Men folket stengde. Dei som bar han, var oppfinnsame. Husa i Israel var flate på taket, og dei brukte den utandørs trappa og gjekk opp. Der braut dei sund noko av taket og fira han ned framfor Jesus. Det må ha vore bjelkar og fjøler på taket saman med faststampa leire som dei fjerna.

Då Jesus såg trua deira, står det. Det var dei fire som bar han. Då hadde så fast tru på at Jesus kunne hjelpa han, at dei måtte finna ein utveg til å føra han til Meisteren. Men det var ikkje sjukdomen han var oppteken av. Det første han seier er: Syndene din er tilgjevne, v. 5. Jesus visste at det trong han meir enn friske føter. Men me lærer dette seint, dei fleste er for opptekne av det daglege jordiske livet.

8)
1 B. Kap. 2, 1-12.
Dei skriftlærde kritiserte som dei ofte gjorde, v. 6. Men det er heilt rett det dei seier i v. 7: Berre Gud kan tilgje synd. Teologien var ikkje feil. Dersom Jesus kunne gjera dette, måtte det tyda at han var Gud. Og det kunne han ikkje vera, han var eit menneske. Den kombinasjonen var vanskeleg for dei.

Det var likevel meir uvilje enn eit teologisk problem hjå dei. Jesus merka det. Nå sette han dei på prøve: Kva er lettast: å seia at ein tilgjev synd enn å lækja ein sjuk? Ingen kunne kontrollera om syndene var tilgjevne. Men alle ville sjå om ein sjuk var frisk. Mon dei ville tru når dei såg eit verkeleg, kontrollerbart under?

Nå kallar han seg menneskeson og ikkje Messias eller Guds Son. Det ville nok ha provosert die endå meir. For han vil visa dei at han kan meir enn store ord. Han sa rett til dei: De skal få vita at eg har makt til å tilgje synder, v. 10. Provet på det er at den lame mannen reiste seg og gjekk ut framfor augo deira. Folket ved døra må ha vike til side nær sagt i skrekk for det som hende. Dei ”vart ute av seg av undring”. Slikt har vi aldri sett før, sa dei. Men dei fatta straks poenget: Her har Gud gjort eit under – og dei lova Gud. Me får ikkje vita her kva dei skriftlærde tenkte. Men det går trådar herfrå til påsken då opprøret kom for alvor.

9)
2 A. Han kallar Levi og et i lag med tollmenn og syndarar, 13-17.
(Mat. 9, 9-17; Luk 5, 27-39.)

Jesus og folket gjekk vidare ned til sjøen og bortover vegen. Det må ha vore litt av eit opptog, og me kan undra oss over at folk ikkje måtte vera på arbeid. Det var som om alle sleppte alt dei hadde då Jesus kom. Han var heile tida midtpunktet.

Ved vegen her i Kapernaum var det ei tollbod. Dette var mot grensa i aust og innfartsveg til landte, slik Jeriko var lenger sør. Levi var tollar her, det er Matteus som seinare skreiv eit evangelium. Jesus stansa ved han og gav han kallet: Fylg meg! Levi må ha skjøna at her var noko spesielt. Han reagerte spontant og forlet alt.

Han må ha bede Jesus og andre til seg i huset sitt, v. 15. Han dekka bord til mange – tollarar og syndarar. Dette ordparet er brukt i same tyding om folk som levde i synd. Ein tollar var ikkje populær mellom folket. Han hadde så å seia godt i teneste hjå fienden (Romarmakta), og han tok ofte meir toll enn han skulle for å auka si eiga forteneste. Det ser me t.d. av Sakkeus, Luk.. 19, 8.

Men Jesus går inn til dei og er saman med slike folk. Det skapte og irritasjon, men det var symbolsk. Han var komen for å berga syndarar.

10)
2 B. Kap. 2, 13-17.
Nå kjem dei skriftlærde og farisearane på banen igjen. Dette likte dei ikkje. Å eta med nokon var å identifisera seg med dei. Ein Guds mann kunne ikkje gjera det, han måtte halda fråstand til slike offentlege syndarar.

Då kjem Jesus med ei viktig lekse, v. 17. Her er grundig teologi, rett og slett essensen om Jesu kome til jord. Dei friske treng ikkje doktor, det treng berre dei sjuke! Det brukar han så åndeleg og seier: Eg er komen for å berga syndarar, ikkje for dei som trur dei er gode nok i seg sjølv. Dersom dei skriftlærde skjøna dette biletet, må det ha stukke dei godt i hjarta. For dei meinte verkeleg dei var rettferdige og gode nok. Jesus var ikkje for dei.

Og det har alltid vore sant. Mange kjem aldri til Jesus av di dei meiner dei er bra nok. Kva meir skulle dei trenga? Me gjer så godt me kan, og Gud kan ikkje venta meir av oss. – Få har teke meir feil enn dei. -

11)
3. Han talar om faste, 18-22.
Fate er å halda seg frå noko friviljug. Oftast er det kanskje tale om mat, men det kan og vera fråhald på anna måte. Her er sagt at læresveinane til Johannes og farisearane fasta, men ikkje Jesu læresveinar. Og det undra ein seg over. Folk er ofte opptekne av det ytre kristenlivet, ritual og levemåte.

Faste er nemnt i 3. Mos 16, 29 og var elles eit krav i vanskelege tider og som uttrykk for sorg over synd. Særleg var måndag og torsdag slike dagar. Eit poeng for mange var at det skulle visa på utsida at dei fasta. Me kjenner særleg uttrykket frå tida før påske.

Jesus gjekk i rette med dette. Kvifor skulle dei sørja når han – Guds Son – var hjå dei, v. 19. Seinare ville dei gjera det. For det kjem ei ny tid med ei ny pakt og dermed med nye livsformer. V. 21f.

Her nyttar han to bilete for visa at noko nytt kjem snart: å sy ein lapp på gammalt tøy og hella ny vin i gamle skinnsekker vil ikkje lukkast. ”De gamle form må vike for ny skikk som svarer til det nye liv” (Ole Modalsli). Evangeliet er bodskapet om fridom. Det tyder ikkje at ein kan gjera alt som ein vil. Alt skal tena Guds rike og vera i samsvar med Guds Ande. Men faste er ikkje i seg sjølv synd.

12)
4. Han forsvarar læresveinane som riv av aks på sabbaten, 23-28.
(Mat. 12, 1-8; Luk. 6, 1-5.)

Sabbaten er kviledagen, og han er til for menneska si skuld og ikkje motsett. Men farisearane var svært nøye med å halda den rett. Dei hadde strenge reglar for kor langt ein kunne gå og kva ein kunne gjera. Alt som handla om arbeid, var difor forbode.

Difor reagerte dei kraftig på at læresveinane plukka aks i ein åker til eigen mat på ein slik kviledag. Det var ikkje lov, sa dei. Jesus svara med å visa til ei soge om David, 1. Sam. 21. Han gjekk inn i Guds hus og tok av skodebrøda. Det var ikkje ”lov”. David var konge og slik herre over alt det jordiske. Slik er Jesus som Messias herre over alt på ein større måte, sidan han er Gud.

Jesus slår fast at han er herre over denne dagen, v. 28. Hovudtanken må vera den same som i førre avsnitt: Det kjem nå ei ny tid. Dei gamle reglane si tid er over. Noko nytt veks fram med Messias. I mykje av Jesu liv kjem dette att. Jesus kjem med det nye, og dei gamle hadde vanskar med å sjå det og akseptera at noko vart annleis. Det tyder sjølvsagt ikkje at alt nytt er rett og naudsynleg nå. Berre det som tener Guds rike er meint her.

13)
Kap. 3.
1. Jesus lækjer ei nomen hand, 1-6.
Mat. 12, 9-14; Luk. 6, 6-11.)

Jesus gjekk ofte i synagogen, etter sedvane gjorde han det. Det var ein møteplass for folk. Ein sabbat møtte han ein med ei lam hand der. Det kan vera den same sabbat som i kap. 2.

Kva ville han gjera nå? Farisearane var svært skeptiske og venta på eit høve til å ta han. Jesus sa han skulle reisa seg. Og då høgg dei tak i han og nytta høve til å kritisera. Det er underleg kor ofte die var ute etter han, sjølv om han berre gjorde det som var godt for folket.

Han merka korleis dei tenkte og sa: Kan eg gjera godt på sabbaten eller gjera vondt for å berga liv? Stilt over for dette kunne dei ikkje svara. Jesus var ein meister i stansa motstandaren. Jesus var sorgfull over kor harde dei var i hjarta, v. 5. Men mannen vart frisk. Dei såg det, men la likevel råd opp om å drepa han. Slik kan menneska verta når ikkje Gud fyller sinnet.

14)
2. Han lækjer mange andre sjuke og driv ut vonde ånder, 7-12.


Jesus vil nå vera i stille etter det som hadde hendt. Difor går han ned til sjøen i Kapernaum. Sjølv om nokre leiarar mellom jødane var mot han, var folket på hans side. Dei kom til han i flokketal frå mange byar og bygder. Somme hadde lang veg å gå.

Me les at dei kom frå Jerusalem og Idumea og frå austsida av Jordanelva, ja, heilt frå Tyrus og Sidon i nord, v. 8. Dei ville høyra han tala, men undera han gjorde drog dei også. Så mange kom til stranda der han var, at han ville ikkje kunne nå til alle. Han bad difor om ein båt han kunne bruka om naudsynleg.

Mange sjuke kom. Dei ville røra ved han og trudde at då vart dei friske. Og Jesus lækte dei. Også nokre med ureine ånder kom. Dei visste kven Jesus var og kalla han Guds Son, v. 11. Men Jesus ville vera mest mogleg anonym på denne tida, difor bad han dei ikkje seia kven han var og gjera han kjend kring i landet. Jfr. Mat. 8, 5f. Han sa dette ofte av di han ville dei skulle vera meir opptekne av si frelse og det åndelege, enn av det jordiske og helsa si. Sjå t.d. Mark. 1, 25. 34; 3, 12; 5, 43; 8, 30.

15)
3. Jesus vel ut dei tolv apostlane, 13-19.
Han er komen så langt i verksemda si at han ynskjer medarbeidarar. Det var ganske vanleg. Nå skulle han velja ut nokre av dei som hadde vore med han ei tid, og som han difor kjende. Men før eit slikt alvorleg val, valde han å gå aleine opp i fjellet, v. 13. Han valde ikkje læresveinane midt i folkemengda. Han bad nokre vera med avsides.

Han valde 12. Om det var vanleg for rabbinarar er uklårt. Men det spelar truleg på 12-talet i Israel sine stammar. Slik skulle han byggja det nye gudsriket. Og her får me namna på alle tolv, v. 16-19.

Men me legg merke til at dei ikkje skulle vera passive tilhøyrarar for å læra meir om gudsriket for sin eigen del. Hana kalla dei samstundes tilø å gå ut å forkynna der han ikkje nådde fram, v. 14. Dei skulle og få makt til å lækja sjuke og driva ut vonde ånder, slik han sjølv hadde gjort, v. 15. Han hadde altså siktemålet mot framtida med ein gong. Dette må altså vera seinare enn det som er fortalt i andre evangelier om at han møtte ein eller to-tre og kalla dei til å fylgja seg.

16)
4. Han forsvarar seg mot skuldinga frå dei skriftlærde at han står i pakt med djevelen, 20-30.
Han gjekk heim, står det. Nå budde han i Kapernaum og flytta bort frå Nasaret, 2, 1 (Mat. 9, 1). Det som hadde hendt tidlegare, tok seg opp att her: Folk strøymde til, det var ikkje tid til matpause ein gong. Heller ikkje hans eiga slekt skjøna kven han var, v. 21. Dei meinte at han tok kallet sitt for alvorleg og sleit seg ut før tida. Difor ville dei ta han bort frå folket.

Mellom folket var det og nokre skriftlærde og farisearar, Mat. 12.22ff. Dei var nå ganske agressive og klaga han for å vera forgjord av Satan (Be’elsebul). Og det er mykje sterkare enn at han berre dreiv ut åndene ved hjelp av Satan. Jesus visste kva attest han fekk av dei, og ville møta dei. Det var både klokt og modig.

Også denne gongen set han dei på prøve, utan at Markus skriv noko om reaksjonen nå. Dei let han i alle høve gå. Jesus brukar sterke ord og argument nå. Dei skjøna nok det logiske i orda hans når han sa: Korleis kan Satan driva ut Satan? Det var eit rike som låg i strid med seg sjølv, og det hadde då tapt alt.

Det var ganske utenkjeleg at Satan skulle reisa seg mot seg sjølv. Og Jesus erkjenner at Satan er sterk. Difor må det ein sterkare til for å knusa han. Indirekte seier han nå at han er sterkare enn Satan. Difor er det ekstra stort alvor når eit menneske spottar Guds Ande. For det er den som er verksam her. Ingen som spottar den, kan få tilgjeving – det er ei evig synd. Dette seier Jesus av di dei lærde hadde skulda han for å vera forgjord av ei urein, djevelsk ånd. Og djevelen kan ikkje bli frelst.

17)
5. Jesus seier kven som er hans rette skyldfolk, 31-35.
Nå kjem det eit intermesso som Jesus nyttar ut for å visa kven han verkeleg er. Og det gjeld hans nære slekt. Mora og brørne hans stod utafor og bad han koma ut til dei. Kanskje ville dei prøva å få han bort frå folket.

Korleis reagerte Jesus då? Kva sa han eigentleg til mora? Jesus reknar ikkje slik som me som ofte er sterkt bundne til slekt og vener. Dei kan vera ei hindring både for å venda om til Gud, og for å tena Herren på den måten som kallar oss til. Her må me vera varsame og lytta meir til Guds røyst og vilje enn til det folk meiner.

Svaret viser at Jesus alltid såg på Guds rike som det viktigaste. Åndeleg slektskap er betre enn jordiske slektsband. Den som gjer Guds vilje, er mi rette slekt. Det er bodskapen. Men han sa også noko meir. Han såg på dei som sat ikring han og sa: Her er mor mi og brørne mine. Då viste han at han hadde ein trufast flokk kring seg som trudde på han. Mat. 12, 45-50.

18)
Kap. 4.
1 Likninga om dei fire slags sædejord, og om korleis ho skal tydast, 1-20.
Dette kapitlet svarar til Mat. 13 og Luk 8. Markus har berre 4 likningar med, han har i det heile lite av Jesus talar med. Men han gir altså døme på Jesu forkynning her. Det samla seg mykje folk ved sjøen, og Jesus lærte dei der. Nå steig han ut i båten og brukte den som talarstol, jfr. 3, 9. Han lærde dei mykje i likningar, skriv Markus. Det er ein god pedagogisk metode. Folket ville lettare skjøna løyndomen i Guds rike då, v. 11.

Likninga om såmannen er grunnleggjande, difor kjem han først. I alle dei tre første evangelia (dei såkalla synoptiske, av di dei har mykje likt stoff), fell kornet i 4 slag ulik jord. Det er ein detalj som alle har fått med seg. Her vil han truleg seia at slik er menneska. Anten er me det eine eller det andre.

Tre fjerdedelar av såkornet vert utan frukt. Her er nok ikkje meint prosentar og reelle brøkar. Men av dei fire stadene er såkornet fall, er berre ein stad god nok til at det veks opp. Her vil Jesus syna hindringar for evangeliet i hjarto våre. Ikkje alle tek imot slik at det vert frukt.

Den første hindringen var fuglane som kom og åt opp kornet. Når Jesus skal forklara det, seier han at fuglane er Satan. Han møter alltid opp der Guds ord blir forkynt. Og han er ein meister i å plukka bort dei orda frå talen som den einskilde treng. Fuglane kan vera andre tankar som forstyrrar, kritikk av det talaren seier eller t.d. folk i salen som er slik at dei distraherer andre.

19) Kap. 4, 1-20.
Den andre hindring er stein og lite jord. Det var for grunt til at røtene kunne få feste der. Forklaringa til Jesus er vel at kjenslelivet er rørt av song og tale slik at folk straks tek imot. Men Guds ord har ikkje nådd ned i erkjenning og samvit slik at dei står som ein skuldig og fortapt syndar for ein heilag Gud. Då skal det lite til av motgang før dei seier takk for seg. Mange ”fråfall” skuldast truleg dette.

Den tredje vansken for Gud ord er klunger som veks opp samstundes med såkornet. Men klungeren får makt og veks truleg fortare. Og det tok ikkje bort såkornet, for det hadde slått rot. Men den køyvde den vesle planten som såg så lovande ut. Og kva er det som er så farleg for gudslivet vårt?

Jesus svarar på det i v. 19: Det timelege, rikdomen og lyst til andre ting – det tek ordet bort fra hjarta. Og her er det ikkje den første spira som visnar. Her er det gudslivet vårt som står i fare heile livet. Desse freistingane møter me ofte og heilt inn ved dødsporten. Verda sine fangearmar strekkjer seg ut til alle Guds born. Hovudsaka for alt dette er å få oss opptekne og interesserte i andre ting en vår sjel. Jesus sa ein annan gong: Kva gagnar det eit menneske om han vinn heile verda, men taper si sjel?

20) Kap. 4, 1-20.
I det fjerde tilfelle lukkast alt. Jesus kallar det hjarta for god jord. Frukta vart litt ulik, men det viktige er at det vart frukt. Det lukkast. Og Jesus forklaring på den gode jorda er: Dei høyrde Guds ord og tok imot det. Det var ikkje eit spesielt slags folk. Dei var ikkje betre enn andre og dei gjorde ikkje ekstra store og gode gjerningar. Dei tok imot Guds ord og trudde det. Då kom frukta som ei naturleg fylgja av dette.

I Lukas 8, 15 står eit vakkert ord om denne jorda. Han har skrive om kornet i den gode jorda: Det er dei som høyrer ordet og tek vare på det i eit vent og godt hjarta og held ut og ber frukt. – Ingen har eit vent og godt hjarta av natur. Synda har øydelagt oss slik. Men det gode hjarta er dei som opnar seg for Guds ord og tek imot Jesus som sin frelsar. Han gjer hjarta vent. Når me held fast ved det han har sagt og gjort, blir det frukt i livet.

Difor sa han i v. 9: Den som har øyro, han høyre. Og bibelsk hørsel er å fylgja det me høyrer. Men korkje læresveinane eller andre skjøna heilt kva han meinte, v. 10. Difor kom forklaringa. Det er ein løyndom, seier han. Skjønar me denne likninga, kan me og sjå inn i fleire andre.v. 13.


21)
2. Likninga om ljoset, 21-25.
Dei andre likningane her er kortare. Men den har gode poeng i seg. Som Kurt Hjemdal skriv ein stad ”anviser Jesus deg veien til åndelig rikdom” her. Me skal akta vel på det me høyrer, slik at ordet blir til nytte for oss.

Her er lyset eit bilete. Meininga med lyset er at det skal lyse. Det er jo sjølvsagt. Men då må ein plassera det på rett stad slik at det får høve til å lysa. Jesus brukar lyset som bilete på dei kristne i Mat. 5, 15. De er lyset i verda, seier han. Ein kristen har eit vitnemål. Folk ser oss og skjønar kva me er. Me skal ikkje gøyma oss bort. Livet vårt skal vera ei påminning og eit kall til andre om å venda om.

Det er og slik at den som nyttar det lys dei har fått, lærer stadig meir og får nytt lys over fleire sider i Guds ord. Den som ikkje gjer det, mistar det han alt har, v. 25.

Jesus sa at han var lyset, og den som lever i han skal ikkje fortapast. Johs 8,12. Han vil ha lys over sin eigen veg, og vil finna høve til å vitna om lyset for andre. Og han sa at me var lyset i verda, Mat. 5, 14. Slik er me i staden for Jesus nå. Jesus er her, men me skal få vitna om han og visa veg inn til frelse og fridom for alle syndarar. Jesus er det sanne lyset som alle kan bli frelst ved, Johs 1, 9.

22)
3. Om såkornet, 26-29.
Denne likninga står berre hjå Markus. Her er ikkje poenget at det er ulike slags jord slik som i den første. Her er eit anna poeng framme: kornet veks av seg sjølv. Her er naturen eit uttrykk for Guds kraft som viser seg på fleire måtar.

Me skal og kan forkynna Guds ord. Det er å så. Og det må me gjera rett. Men sjølve veksten og frukter og resultat er Guds verk. Det stemmer med 1. Kor. 3, 6: Det er ulike arbeidarar i Guds rike, og me har ikkje alltid den samme oppgåva. Men heile tida er det Gud som gjev vekst.

Predikanten som talar Ordet må difor ofte venta på svar og innhausting Guds rike. I mellomtida ber han og talar endå meir.

Her ser me og korleis nåden veks i hjarte og liv til dei truande. Det tek til med strå og held fram med aks og så fullmoge korn. Det kan ta si tid, for nokre går det mange år før fruktene kjem. Difor vil ein kristen leiar vera tålsam og venta medan Gud gjer si gjerning i dei truande. Dette handlar både om visse i trua, helgingslivet til kvardags og teneste for Jesus. Guds Ord og Guds Ande brukar Gud i si teneste, saman med bøna og samværet med dei truande både i småmøte, i nattverden og i personlege samtalar.

23)
4. Om sennepskornet, 30-34.
Endå ei likning tek Jesus fram. Han spør seg liksom sjølv: Kva skal me likna Guds rike med? Kva likning skal me bruka om det? v. 30. Når me skal finna likningar om noko i Guds rike, må me vera varsame. Me kan lett bruka bilete og illustrasjonar som kan føra somme på feil tanke om kva kristendom er. Og han brukte mange likningar, v. 33f.

Me må heller aldri leggja meir inn i ei likning av Jesus enn det som blir rett. Våre tankar om Gud må aldri kollidera med den samla bodskapen i Bibelen og klare ord om saka.

Denne gongen vil Jesus visa oss ein tanke: Guds rike tek til i det små. Sennepskornet eller frøet er det minste korn – ”mindre enn noko anna frø i verda”. Men det har i seg ei eineståande kraft. Det veks, seier Jesus. Det ser unyttig ut der det ligg i handa. Men i det ligg ei spire som gjer at frøet blir til eit stort tre.

Fuglane kan byggja reir i skuggen mellom greinene. Andre får altså nytte av det og vern. Det er eit vakkert bilete på Guds rike. Det såg smått ut då Jesus vart fødd i ein stall. Dei hadde plass til mange andre i Betlehem, men ikkje for Jesus. Mange synes kanskje at kristendommen er ussel og veik nå. Men frå dei få læresveinane vaks det fram ei heil hær utover jorda.

Til dette såarbeidet treng Herren medarbeidarar. Gud nyttar menneske som reiskap til å så Guds ord utover verda. Nå spør han deg: Vil du gå?

24)
5. Jesus stiller stormen på Gennesaretsjøen, 35-41.
Då det lei mot kveld, ville Jesus reisa bort til ein annan stad. Difor gjekk dei i båten for å reisa over Genesaret. Fleire andre båtar fylgde dei. Jesus var eit menneske som me og vart trøytt, Johs 4, 6. Nå ynskte han å vera i stille for seg sjølv og la seg til å sova.

Jesus var meir enn ein Rabbi og lærar som hadde tala til folket. Det viste han her. På denne innlandssjøen kan det koma plutselege og sterke vindkast og storm. Det hende denne dagen. Og då var folket hjelpelause og måtte berre ta imot det uveret gjorde med dei.

Då ser me Jesus. Eit ord frå han var nok til å stilla stormen. Dei såg nå at han hadde makt over naturkreftene. Til og med dei måtte lyda han. Det skapte otte og vyrdnad. Kven er han, sa dei. V. 41. Slikt hadde dei ikkje sett før.

Likevel måtta han tala strengt til læresveinane. Dei trudde ikkje så stort om han. Dei hadde helst litt mistillit til han. ”Bryr du deg ikkje om at me går under, sa dei, v. 38. Sanninga var svært langt frå det. Jesus ville dei vel. Men han ville og læra dei nye sider ved gudslivet og han sjølv.

I dag er det og slik at eit frå Jesus kan stilla storm og uro i vårt hjarta. Han tek bort det som gjer oss redde. Deretter samtalar med oss og viser kva me skulle ha gjort annleis. Men heile tida er han med oss – sjølv i den sterkaste stormen. Det gjer oss sikre midt i uroa. Men kan læra å ha meir tillit til han i neste storm.


25)
Kap. 5.
1. Jesus driv vonde ånder ut or ein forgjord, 1-20.
Dette kapitlet er framhald av kap. 4. Dei kom nå til austsida av Genesaretsjøen, til Gerasenarlandet. Der må ha vore ein gravplass, og ein forgjord mann heldt til der. Han kom til Jesus straks dei kom til lands.

Den vonde ånda i han kjende Jesus som ofte elles. Og det var mange vonde ånder i han, namnet var legion, det var ein romersk hæravdeling på 6000 mann. Denne mannen skapte otte mellom folk, og det var djevelen som tale gjennom han og bad om ikkje å bli pint. Djevelen er faktisk redd Jesus sjølv om han har stor makt.

Eit ord frå meisteren er nok. Alle fiendar må vika for han og ordet hans. Han hadde nett gjort sjøen still, nå skulle han gjera det stilt i eit menneskehjarta. Jesus sende djevlane inn i ein griseflokk, men det var førebels. Den endelege dommen over dei kjem seinare.

Og mannen vart eit nytt menneske. Slik vert det der Jesus slepp til. Men folket var redd Jesus at han skulle gjera meir skade for dei enn med grisene. Dei bad han dra bort landet der. Dei var glad i verda og skjøna ikkje kva Jesus ville. Det er alvorleg å ynskja Jesus vekk. Her høyrde han den bøna, v. 17-18.

Mannen som nå var frisk, ville vera med Jesus. Der hadde han opplevd noko stort, og det var naturleg at han søkte selskap med han. Og kanskje var ennå redd for at åndene skulle koma att?

Men Jesus gav han eit nytt oppdrag. Han fekk ei teneste av Meisteren. Nå skulle han gå heim til sine eigne og vitna for dei. Me må nokre gonger forlata den staden me ynskjer å vera. Jesus må få avgjera arbeidsplassen vår, det er då me vert til velsigning.

26)
2. Han lækjer ei kvinna som har blodflod, v. 25-34
Eit nytt under skulle Jesus gjera då han kom attende til andre sida av sjøen. Det var alltid nokon som trong hjelp, og Jesus var stadig ute på oppdrag slik. Og dette kom midt inne i eit anna han skulle gjera, sjå nedafor. Det var på vegen til huset åt Jairus dette hende.

Når nokon treng hjelp, stansar han alltid. Difor hadde han tid til å bryta av den turen han hadde byrja på.

Kvinna hadde høyrt kva som hadde hendt med andre, og det tende ei von i henne. Nå var denne Jesus i nærleiken, og det gjaldt å nytta høve. Kven visste om han kom att? Dette er uttrykk for tru, og då skjer underet. Trua kan gjera seg utslag på ulike og mange måtar. Her var det slik: Kunne ho berre få røra ved kleda hans, ville ho bli frisk. Så stor tru hadde ho på Jesus.

Eit fint trekk her er at Jesus merker godt når nokon kjem i tru. Kvinna hadde hatt blødingar i 12 år. Ho hadde lidd mykje og søkte hjelp hjå mange. Alt ho åtte hadde ho brukt opp på lækjarar. Er det så underleg? Me gjer kva me kan når me verkeleg er i naud.

Då kvinna tok i kappen hans, vart ho frisk – og Jesus merka på seg sjølv at ei kraft gjekk ut frå han. Slik er det. Jesus kjenner det når nokon trur, då går det ut ei frelsarkraft frå Jesus. Men kvinna var redd: hadde ho gjort noko galt? Ville han straffa henne nå?

Ho fortalde alt. Og då fekk ho høyra meir enn ho hadde venta. Ho kom for å bli frisk på kroppen. Men Jesus gav henne eit stor ord: Trua di har frelst deg. Ho skulle gå i fred og vera fri plaga, v. 34. Jesus tenkjer alltid på sjela og evig frelse, sjølv om me ofte er jordiske i vår tanke.

27)
3. Han vekkjer opp dotter åt Jairus, 21-24 + 35-43.
Her møter me eit av dei største under Jesus gjorde, der han viste at han også var herre over døden. Jairus var synagogeforstandar i Kapernaum og slik ein religiøs leiar. Det var ikkje ofte at slike kom til Jesus. Dottera på 12 år var sjuk. Men han viste tru. Han hadde høyrt og kanskje sett under av Jesus. Nå ville han og prøva. Det var godt meint.

Jenta var nok døden nær. Og den stunda Jesus brukte for å hjelpa kvinna, gjorde at jenta døydde. Slik var det i alle høve ytre sett. Nokre kom og sa: Dotter di er død, nå er det for seint. Døden kan ingen gjera noko med. Slik tenkte dei nok.

Jesus tenkte på ein annan måte og sa: Ottast ikkje, berre tru! Nå skulle noko nytt og stort henda. Gud hadde lete jenta døy nett for at Jesus skulle syna si kraft og makt der alle andre menneske var rådlause. Slik må han gjera det for å vekkja oss og visa kor stor han er og kor veike me er.

Det siste stykket til huset ville Jesus berre ha med seg dei tri næraste, Peter, Jakob og Johannes. Det var dei som vart med han inn i Getsemanehagen også i påskeveka. I sørgjehuset var det mykje uro, slik det var og er i Austerland. Då han kjem inn, seier han noko som folk må ha tenkt underleg om. Dei lo og av han.

For Jesus sa: Jenta er ikkje dø, ho søv. Men folk visste ho var død. Dei hadde sett det mange gonger, så ingen var i tvil. Jesus visste likevel kva han kunne og ville. Nå skulle underet henda. Han tala til dei på deira eige mål: Talita kumi: Jente, stå opp! Og Gud var der. Livet vende attende. Det er klart det vart undring. Her fekk dei og høyra: Sei det ikkje til nokon. Tida hans var ennå ikkje komen.

28)
Kap. 6.
1. Jesus vert vanvørd i Nasaret, 1-6.
Nå reiste Jesus frå Kapernaum til Nasaret, der han hadde vakse opp. Der kjende dei han godt frå den tida, då han arbeidde saman med faren. Han var byggmeister, det kan tyda både tømmermann og murar. Dei fleste husa var bygt av stein.

Menneskeleg tala møtte han ei overrasking her. I synagogen tala han til dei med mynde. Dei hadde vel venta audmjuke av han her i heimbygda. Men Jesus brukte nå den makt og kraft han hadde frå Gud slik han gjorde då han gjorde under.

Det skapte undring, og folk vart forarga. Kjennskapen til han gjorde sitt til at dei støytte seg på han. Dei trudde dei visste alt om han og møtte han slik med fordomar. Det er då han seier dei kjende orda: Ein profet vert ikkje vanvørd andre stader enn på heimstaden sin, v. 4. Det har vist seg mange gonger seinare.

Me får endå ein opplysning om han her. Han kunne ikkje gjera noko mektig gjerning der – han lækte berre nokre få sjuke. Dei var så vantruande at dei hindre han i å arbeida. Det er sterke tankar for oss og. Er det så lite tru mellom oss, at det ikkje kan skje det Jesus ville? Me legg ofte merke til at Jesus seier: Trua di har frelst deg. Og i kap. 2, 5 står det at trua til dei andre, berga den lame mannen.

Vantrua deira sette altså grenser for Jesu makt! Det er mest ikkje til å tru. Og det undra Jesus seg over. For dei ville ikkje tru. Og me les at han forlet byen og gjorde arbeidet sitt andre stader i landet. Er det det som skjer i Noreg nå? Då må me be mykje om forlating og om meir tru.

29)
2. Han sender ut dei tolv apostlane, 7-13.
Og det var etter dette at Jesus sende dei tolv læresveinane ut i landet for å arbeida for evangeliet. Der vantrua er stor, er det mest trong for mykje arbeid. Forkynninga skal skapa tru i folket på at noko kan skje, nye vekkingar kan koma.

Dei skulle reisa to og to. Det var ein god plan. Dei kunne støtta kvarandre og utfylla kvarandre i tale og omtanke. Me er ikkje like i natur eller nådegåver. Men dei skulle og vera til hjelp og trøyst når dei vart motlause og trøytte. Det er tungt å vera åleine i slike høve. Ikkje alle maktar det.

Reisepredikantane skulle ha lite med seg. Nå skulle dei læra å stola heilt på Gud. Det ville og letta reisemåten deira. Men dei var verd ei løn, dvs få mat der dei kom. Folket vart og sett på prøve då. Ville dei ta imot læresveinane og gje dei det dei trong? Det folk ikkje tenkjer på ofte, er at den som tek imot eit vitne frå Gud, får velsigning og vitjing av englar. Det er ein stor rikdom.

Eit annan bod fekk dei og: Dei skulle ikkje flytta frå hus til hus, men bli der dei først kom. Det er ein god regel også nå. Ingen er så fattige at dei ikkje kan hysa ein predikant i dagar og veker om Gud opnar veg. Flytting har det med seg at ein vert freista til å gå dit ein vil få mest og best. Folket kan og bli freista til å overgå kvarandre i oppdekking. Så det var eit klokt råd.

Forkynnarane har alltid møtt motstand. Du kunne læresveinane og gjera, og Jesus førebudde dei på det, v. 11. Ville folket ikkje ta imot dei en stad, skulle forlata staden. Rista støvet av føtene er ei symbolsk handling for å reisa frå dei.

30)
3. Herodes meiner at Jesus er Johannes døyparen, som han har hogge hovudet av, 14-29.
Johannes skulle koma først og bana veg for Messias. Det var sagt hjå profeten. Døyparen vart sett i fengsel av di han sa til kongen: Du lever i synd. Og det var sant. Men kong Herodes ville ikkje akseptera det, han ville leva som han sjølv ville. Difor halshogde han døyparen, v. 16.

Det er i grunnen ei gripande soge om Herodes, ein tragisk person på mange vis, v. 17ff. Han er sterk og mektig, men let seg styra av dottera og kona si. Kona hadde han teke utan lov, og difor levde han i hor. Det var dette Johannes fortalde han med klåre ord.

Herodes visste at Johannes var ein god mann, det kunne han ikkje nekta. Men det var ikkje nok til å berga livet hans. For kongen ville ikkje omvenda seg. Han var likevel interessert i denne mannen, v. 20: han var redd han, høyrde han tala, kom i tvil om mange av sine eigne meiningar – og heldt si hand over han! Mon ikkje han hadde ein baktanke om at det skulle kongen tena på ein gong.

I dette avsnittet ser me og ein kongen med dårleg samvit. Då han høyrde om Jesus og dei under han gjorde, kom Johannes att i tankane hans. Det skulle ikkje vera han som er stått opp frå dei døde? Då kjem han til å straffa meg.

Det er godt når samvitet er intakt. Då reagerer me på synd og har vårt eige liv i minnet. Dersom det fører til anger og omvending og tru, har samvitet gjort sin del så langt.

31)
4. Apostlane kjem attende til Jesus; han mettar 5.000 mann, 30-44.
Etter preiketuren som læresveinane hadde hatt kring i området, kom dei attende til Jesus. Då var dei svært opprømde og fortalde om det dei hadde opplevd. I og for seg er det ikkje noko galt i det.

Jesus gav dei nå ein fridag, v. 31. Kom med til ein øyde stad og kvil dykk, sa han. Der kunne die vera for seg sjølve. Heile tida var det folk ikring dei, og det tek på. Mange forkynnarar og misjonærar har lært det. Det var ikkje lurt å vera oppteken heile tida. Kroppen og sinnet trong kvile og fred. Det er ikkje galt å ta seg ei fristund.

Men nye opplevingar venta dei. Det strøymde på med folk og det lei mot kveld. Folket var svulne, men dei var på ein aude stad utan mat. Då sa Jesus eit umogeleg ord for menneske: De skal gje dei mat! V. 37. Dei hadde fem brød og to fiskar. Her trong dei eit nytt under.

Og det fekk dei. Jesus bad dei å ordna folket i grupper utan å seia korleis maten skulle koma. Læresveinane trudde på han, dei sa ikkje imot og tenkte vel: Han har ei meining med det.

Då han fekk brøda og fiskane i handa, vart nok alle som såg det stort forundra. Først vende han seg til sin far og bad. Han byrja å dela ut – den eine biten etter den andre. Og maten liksom auka mellom fingrane hans. Det vart ikkje slutt kor mykje han delte ut. Seinare fann dei ut at det var om lag 5000 menn – og sikkert nokre kvinner og. Tolv fulle korger var att. Gud hadde vore i øydemarka. Gud hadde velsigna det, difor gjekk det godt. Slik skulle me gjera og, ved kvart måltid.

32)
5. Jesus går på sjøen, 45-52.
Det eine under avløyser det andre. Etter måltidet i øydemarka skulle dei attende til andre sida. Og då måtte dei i båt for å dra til Betsaida. Han nøydde læresveinane til å gå i båten og sende resten av folket av stad.

Guds Son skulle ha ei stille stund åleine med Far sin. Han gjekk opp i fjellet for å be, står det. Kanskje han ville læra dei noko med det: Det er viktig med stille stunder med Gud. Travelhet er ikkje alltid av det gode.

Det kom uvær. Dei sleit hardt med å ro, for dei hadde vinden imot, v. 48. Menneskelivet er ofte fullt av slike dagar. Det er ikkje lett å halda seg still og ha tru til Gud når alt rasar saman ikring ein. Du er kanskje inne i ei slik tid nå.

Dei opplevde at Jesus såg dei i mørke. Kvelden var komen, og det var i den fjerde nattevakta, før det grydde av dag. Då kom han. Dei måtte venta før han var der, for han ville prøva dei endå ein gong. Dei kjende han ikkje. Han kjem ofte til oss i ukjend skapnad.

Så fekk dei oppleva endå eit nytt under. Det var ikkje berre det at han stilna stormen og viste på nytt at han var herre over naturkreftene. Det hadde han gjort før, kap. 4. Denne gongen gjekk han på sjøen, som om han var på stovegolvet heime. Han sveva ikkje over vatnet som ei ånd. Han gjekk på sjøen. Dei trudde nok det var noko uforklarleg – eit ”fantasma” står det på grunnteksten, som tyder noko tilsynelatande eller ein draum. Men det vart klårt for dei då han steig i båten og tala med dei. Det var verkeleg Jesus.

33)
6. Han lækjer mange, 53-56.
Dette kapitlet blir avslutta med ei slags oppsummering av Jesu verksemd, men er det ikkje tale om forkynning. Her er det sjukdom og menneskeleg liding det handlar om. Og det ver fint å sjå korleis Jesus tek seg av folket. Det ser me gjennom heile livet ahns.

Då han kom til stranda og dei fortøydde båten, var det folk i nærleiken. Jesus var så mykje kjendis nå at dei såg kven det var. Nå er han komen attende! lydde nok ropet mellom husa der.

Truleg har det hendt slik at nokre unge eller born sprang bortetter vegen frå den eine landsbyen til den andre og ropte ut: Nå kjem Jesus. I v. 56 er nemnt 3 slags senter han kom til, landsbyar, byar og bygder. Byane var nok størst og deretter landsbyane. Bygdene var kanskje eit område med spreidd husbygnad.

Då tok det seg opp att det som hadde hendt fleire gonger før. Når Jesus viste seg i gata, gjekk folk inn i husa og henta dei sjuke og bar dei dit Jesus var. ”I heile grannelaget ,” står det. Dei la dei ned på torget. Der var god plass til vanleg.

Trua viser seg sterk her. Det var møtet med Jesus som skapte den trua. Dei hadde sett det ofte: Han lækte alle slags sjuke. Då var tanke nær: Han kan hjelpa oss også. Då spurde dei ikkje om han ville gjera eit under, leggja hendene på dei og be for dei. Dei bad rett og slett om å få koma så nær han at dei fekk på kanten av kappa hans. Så sterk var trua, at dei meinte det ville hjelpa.

Og det hende. Det var ei rett tru. Dei hadde tillit til Jesus og den krafta han viste. ”Alle som rørde ved han, vart lækte,” står det. Det var sant. Det er og sant at alle som trur på han i dag, vert frelste.

34)
Kap. 7.
1. Jesus refser hyklarskapen åt farisearane og lærer kva som gjer mennesket ureint, 1-23.
Farisearane kom tidleg i opposisjon til Jesus. Læra var så ulik, og det viser at mange lærde i Israel var komne langt bort frå Guds veg. Men dette kan ikkje gjelda det vanlege fotfolket. Me ser at dei ofte fylgde Jesus i store flokkar.

Når det her er tale om dei gamle, v. 3, er det ikkje berre lovane i 3. Mosebok det gjeld. Farisearane hadde laga ei rekkje føresegner t. d. om sabbaten og om vask av hendene. Dei ville at alle skulle gjera det dei lærde her. Og med det førte dei folket inn i ein unødig trældom.

Når Jesus og læresveinane ikkje gjorde som desse lærde sa, måtte det bli konfrontasjon, om ikkje dette var heile årsaka. Jesus er nok nær kjernen då han i v. 6-7 talar om at dei æra Gud med leppene, medan hjarta var langt borte frå han. Han går med andre ord til åtak på den ytre, formelle religionen og seier det er hjartelivet det kjem an på.

For å visa det tydelegare, talar han nett om korleis vårt hjarta er. Var det godt og reint, ville det berre koma reine tankar og ord ut frå oss. Det er ikkje det me et, som gjer oss ureine. Me er ureine i hjarta. Det er frå det indre i oss at alt det vonde kjem fram, v. 21-23. Her reknar han opp ei mengd ureinskap – både stygge saker som mord og hor, til det meir usynlege ved oss som hovmod.

Alle menneske har synda og gjort noko galt. Det er ikkje tilfeldig, vil Jesus seia. Det kjem av at vårt indre er syndige og vond. Difor er religionen først og fremst ei hjartesak. Difor må me fødast på nytt og bli ein ny skapning. Her skil sann kristendom seg frå alle andre religionar.

35)
2. Han bønhøyrer den kananeiske kvinna, 24-30.
Etter samtalen med farisearane ville Jesus igjen ha ei stille stund. Han ville vera anonym ved havet i nordvest. Også her synte det seg å vera umogleg. Nokon hadde nok sett han før i Galilea, og dei forkynte det. Og over alt var det sjuke folk.

Ei kvinne kjem nå i sentrum. Dottera hadde ei urein ånd. Då ryktet om Jesus nådde mora, drog ho straks dit Jesus var. Ho var heidning og hadde vel sine tvil om ein jøde ville hjelpa henne. Men nauda var stor og ho trudde fast at han kunne gjera dottera god.

Det er då Jesus set henne på prøve. Han kallar henne ein liten hund, og jødane var born i huset. Dei måtte få sitt først. Det er ikkje fint å ta det brødet og gje ein hund. Ho må ha kjent seg liten. Nå var det vanleg å kalla heidningar for hund. Men ho vart likevel sett på plass: Du har ikkje rettar her.

Då viser kvinna trua si, og det seier oss at ho var i verkeleg naud for jenta si. Ho vedgår det Jesus seier: det er sant, Herre. Eg er ein hund. Likevel – det er slik at hundane får det som er att etter borna. Har du ikkje ein smule til meg? Det var dristig, men fult av tru på at Jesus både kunne og ville.

Og ho får eit godt ord med på vegen. Den vonde ånda skulle forlate jenta. Og det var meir enn ein smule! Det var jo nett det ho ynskte og bad om. Ho bad om lite, men fekk mykje.

Så seier Jesus til henne: Dette skjer på grunn av det ordet du sa. Kva tyder det? Ved å seia ho var ein hund, gjorde ho seg sjølv liten og viste slik at ho trong nåde. Dette måtte bli ufortent. Ho bad ikkje om eit heilt brød, berre ein smule i samanlikn ing med dei mange Jesus hadde lækt før.

Då ho kom heim, såg ho det. Jenta var alt frisk. ”Kristus kan sigra over Satan på avstand,” skriv Matthew Henry. Difor kan me og be for folk langt borte, og Jesus er der med svaret.

36)
3. Jesus lækjer ein mann som er dauv og mållaus, 31-37.
Jesus tok igjen ut på reis. Frå vestkysten i nord gjekk tvers over landet i Galilea til Gennesaretsjøen og vidare på austsida, til Dekapolislandet. Det var området aust for Jordanelva. Namnet tyder Ti byar.

Nå møtte han ein døvstum mann. I dette høve ville han gjera underet i einsemd, og gjekk bort frå folket. Ikkje alt skal skje offentleg, folk vil ikkje skjøna det Gud gjer og kan mistyda. Og han gjorde noko underleg denne gongen. Ingen andre av evangelistane skriv om dette.

Jesus stakk fingeren sin i øyra hans, spytta på fingeren sin rørte ved tunga hans. Me veit ikkje kvifor han gjorde dette denne gongen. Det var ikkje noko magisk, men meir som eit teikn til han som ikkje høyrde noko og til dei som kom med han: Nå kunne dei tru at han kunne lækja han.

Dinest såg han opp mot himmelen. Mannen kunne sjå, og difor vart dette eit teikn på at det var Gud i himmelen som hadde all makt. Han kunne berga han. Orda Jesus sa, var ikkje for den døve. Han sa: Effata – som tyder: Lat deg opp. Lat både øyro og munn bli opna. Det underet skjedde. Men det er og ei bøn til oss: Du må opne opp for Guds ord i hjarta ditt.

Heller ikkje her ville Jesus ha publisitet om underet han gjorde. Sjå kap. 1, 44; 3, 12; 8, 30 og 9,9. Folket undra seg og sa noko fint om Jesus, slik me har sett det: Han har gjort alle ting vel! Slik var han då, og slik er han nå. Men mange gløymde og skjøna ikkje hans eigentlege oppgåve: Folket måtte bli frelste frå synda. Det skulle dei ikkje tida stille om. Det bodet skulle nå ut til heile verda ein gong.

37)
Kap. 8.
1. Jesus mettar 4.000 mann, 1-9.
Mykje folk var igjen samla. I denne tida kunne ikkje Jesus vera nokon stad åleine. Dei var truleg i same området som før, aust for Jordan. Det var ikkje lenge sidan han hadde metta 5000 menn på ein øyde stad, kap. 6, 30ff.

Nå var dei i ein endå verre situasjon. Nauda auka slik at Jesus kunne visa si makt endå meir. Denne gongen var dei ”berre” 4000 menn, men dei hadde vore hjå han i 3 dagar, mot berre nokre timar sist. Nå trong dei verkeleg mat. Første gong gav han dei mat på nordvest-sida av Gennesaret, men nå var han søraust for sjøen. Difor var det truleg ein del andre folk her enn sist.

Jesus sa at han hadde ”inderleg medynk med folket,” v. 2. Det viser Jesu sinnelag i all naud me er i. Problemet var det same: Dei hadde ikkje nok brød, berre sju. Men han tok imot dei og takka og ba til sin far. Men læresveinane hadde ikkje lært av det første underet. Dei berre tenkte: Kor skal me få tak i meir? Det ser ikkje ut til at nokon av dei tenkte at Jesus kunne gjera under her også. Og det viser kor seine me ofte er til å tru på Guds allmakt.

Men underet skjedde trass i vantrua og nauda. For Jesus er alltid suveren. Maten auka i Jesu hender. Alle fekk nok, og det var sju korger til overs. Dei skulle ta vare på maten og ikkje kasta noko – som skjer ofte i vår overflodstid.

Ordet for korg (sfyris) er eit anna enn i kap. 6 (kofinos). Dette siste var ei handkorg som dei bar med seg. Ordet her i kap. 8 var mykje større. Det var ei slik korg Paulus vart firt ned frå muren i Damaskus. Det som vart til overs her, må altså ha vore mykje meir enn første gongen. Gud gir oss alltid rikeleg.

38)
2. Jesus vil ikkje gje noko teikn frå himmelen, 10-13.
Jesus tok igjen ut på reis, med båt over Gennesaretsjøen til vestsida. Dalmanuta låg visstnok i søre del av vestsida av sjøen.

Farisearane var straks på plass og gjekk meir aggressivt til verks etter kvart nå. Dette er det tredje året av hans offentlege verksemd då opposisjonen mot han voks. Dei ville diskutera, og det var dei nok flinke til. Gode kunnskapar hadde dei og i Skrifta og kjende seg truleg trygge på at dei stod sterkt i høve til Jesus.

Likevel er det underleg. Dei skjøna det ikkje: Men her stod dei religiøse leiarane i landet framfor Skaparen av alt og stilte dumme spørsmål, som ein har sagt. Dei ville setja Gud på prøve og kravde teikn av han. Hadde dei vore så kjende i Skriftene, måtte dei ha skjøna at Jesus var oppfyllinga av profetiane om Messias. Og då ville dei bøygd seg for han.

Men det er slik: Når eigenviljen og trua på seg sjølv blir sterk, vert mennesket blinde for andre. Difor sukka Jesus nå i si ånd. Han var oppgjeven av dei, korleis kunne nett dei vera slik? Og kvifor krev dei teikn?

Teikn er eit slags prov på at det er sant. Det er nyttelaust å overtyda vantrua. Farisearane hadde fylgt med i det Jesus gjorde, og dei visste om mange og store teikn han alt hadde gjort. Kvifor trong dei meir? Dei hadde ikkje klart å setja han fast ennå – og det ville dei helle aldri klara. Dei skulle ikkje få fleire prov på at han var Gud og Frelsar. Det var nyttelaust – difor forlet han dei for aldri å koma attende som lærar og forkynnar.


39)
3. Han åtvarar mot hyklarskapen åt farisearane, 14-21.
Hykleri er å spela teater, vera skodespelar der ein spelar ein annan sitt liv. Det er tydinga av ordet. Dei seier noko anna enn det dei eigentleg er. Det må dei ta seg i vare for. Jfr. Mat. 23.

Bakgrunnen her er at dei har gløymt å ta med seg mat. Båtturen ville ta fleire timar, og dei hadde berre eitt brød. Denne situasjonen nytta Jesus til å tala om åndelege sanningar. Han var ein meister til det.

Surdeigen (gjær) har evne til å spreia seg ut i heile deigen og slik påverka den. Jesus seier nå at læra åt farisearane var ein slik deig. Surdeig er ofte nytta i negativ meining, som i 1. Kor. 5, 6.ff Surdeigen står i motsetnad til ”reinleiks og sannings usyra brød”, v. 8.

Farisearane si lære var då likna med det vonde og hykleriet. Det talar og om den gamle pakta som nå gjekk mot slutten. Herodes si lære var verdslegdom og liv i synd, t.d. ekteskapet hans.

Læresveinane skjøna ikkje den åndelege tydinga. V. 16f. Kor ofte er ikkje me og seine til å læra dei åndelege sanningar i Guds ord? Me ser på det jordiske og blir fanga inn av det i tanke og sinn. Han minner dei og om dei to store undera dei nett hadde sett. Han hadde metta mange tusen med nokre få brød. Det er som om han eksaminerer dei nå: Kor mange korger var då att?

Skjønar de ennå ikkje? v. 21. Hovudpoenget for Jesus nå er at han hadde gjort eit så stort under at det var meir att enn det han byrja med. Slik ville han seia at Gud hadde vore der i han og gjort noko stort. Og nå må dei tru på han som vil gjera endå større ting.

40)
4. Jesus lækjer ein blind, 22-26.
Jesus og læresveinane reiste nå nordover til Betsaida, som ligg like nord for sjøen. Her kjem dei til han med ein blind mann og bed han røra ved han. Det er vel eit ”teknisk” uttrykk dei brukte då for å hjelpa og lækja nokon.

Her ville og Jesus vera meir einsam når han skulle hjelpa denne mannen. Denne byen var óg forbanna av Jesus, Mat. 11, 21. Og han gjorde noko svært uvanleg for oss: Han spytta han i augo og la hendene på han. Ein blind kunne ikkje sjå kva han gjorde, men han kunne høyra. Han gjorde nok dette for å hjelpa han å tru.

Så bad han mannen sjå, og endå eit nytt trekk ved gjerninga hans møter oss: Eg ser litt – eg ser noko som liknar tre. Han hadde altså vore sjåande før, for han visste korleis eit tre såg ut. Men det var ikkje eit klårt syn. Jesus hadde lækt han ”halvveges” eller gradvis. Han trudde det var folk, for han ser ”trea” gå ikring.

Han skulle likevel gjera det fullkome, difor legg han hendene på augo og styrkjer han meir i trua. Då såg han klårt. Alt var tydeleg. Guds makt vart endå klårare når det kom trinnvis. Jesus brukar makta si på ulik måte, men alltid for å hjelpa menneske og æra Gud.

Dette står berre hjå Markus. Og mannen får same ordre som fleire har fått før: Sei det ikkje til nokon, og gå ikkje inn byen – kanskje han budde utafor Betsaida. Det åndelege synet vårt kjem óg i møte med Jesus, og det er ikkje alltid me får fullt lys over nok med ein gong.

41)
5. Den store vedkjenninga åt Peter, 27-30.
Nå reiser dei vidare nordover, heilt til Cæsarea Filippi. Her skulle henda noko viktig i Peter sitt liv som dei andre var vitne til.

Før dei var komne fram, spurde Jesus dei: Kva seier folk om meg? Læresveinane gjekk ute mellom folk når han ikkje var med, t.d. for å kjøpa mat. Og då fekk dei høyra rykta som gjekk og folkesnakket om den nye Læraren.

Meiningane var ulike: Døyparen, Elias eller ein profet. Alle var altså samde i at Jesus var ein spesiell mann. Folk flest vurderte han høgt. Men det hjelper lite kva andre seier. Jesus ville vita noko meir, noko personleg om dei! Kva seier de?

Peter er talsmann og seier kjapt: Du er Messias. Han var overtydd om at Jesus var Guds utsending som Frelsar. Han var den Salva, som Messias tyder. Peter hadde nok mange feil, men han hadde ei klår tru og overtyding. Vedkjenninga hans var tydeleg. Men han var ikkje førebudd på neste trinn i utviklinga, kven var eigentleg det? Jesus måtte lida og døy. Kvifor skulle dei ikkje seia noko om dette? Det hadde alt vorte tydeleg at Israel ville fornekta han som Messias, og folket var ikkje mogne for å ta imot den bodskapen.

I Mat. 16 og Luk. 9 står dette meir utførleg. Markus pleier å forkorta mykje. Matteus nemner at Peter legg til: Den levande Guds Son. Og begge talar vidare om at Jesus skulle døy og stå opp att tredje dagen. Alt nå visste dei klårt at Jesus skulle døy og verta levande att. Likevel hugsa dei ikkje det når det hende. Me menneske er skrøpelege slik.


42)
6. Herren talar om at han skal lida og døy og standa opp att; Peter tel for han, 31-33.
Det er om å gjera for Jesus å førebu dei på det som kjem, nemleg påske og avslutninga av hans eige liv og teneste. Her var dei som elles seine til å tru.

Nå minner dei om dette (seinare i kap. 9 og 10), jfr. Mat. 16, 21. Og det er ikkje noko usikkert i orda hans: Menneskesonen skal lida mykje. Han veit at det må skje, det har han høyrt frå Far sin. Med det vil han seia at han er oppfyllinga av profetordet om den lidande Herrens tenar, Messias i Jes. 53.

Ei side ved det var at han vart forkasta av leiarane i Israel – dei eldste og av presteskapet. Sett frå vår tid er kanskje det det mest underlege. Dei burde visst at han var Messias, både av talen hans og av det han gjorde. Men dei hadde sine eigne tankar og meiningar om kva Messias skulle. Og Jesus var ikkje slik.

Dei leiande i Israel ynskte ein militær førar som skulle fri dei får Romarveldet og gjera landet til ein eigen stat slik det t.d. var i Davidsriket. Jesus såg lenger: Den djupaste og alvorlegaste skaden for dei var synda. Den skulle Messias ordna opp i ved å ta dom og straff for den. Den endelege sigeren ville då vera at Messias stod opp frå dei døde og viste slik at han var Gud.

Peter skjøna ingen ting av dette. Difor var han så sterk i talen: Dette må ikkje skje. Mat. 16, 22. Men Jesus tala endå sterkare til han: Det er Satan som freistar Peter, difor må Jesus få djevelen bort frå dei. Det er ei hovudoppgåve for Jesus i påsken. Peter hadde ennå ikkje sett inn i Guds plan (det som høyrer Gud til).

43)
7. Jesus refser Peter og talar om sjølvgløyming og om si atterkoma, 34- 38.
Det er på bakgrunn av det me las i førre stykke at Jesu tale nå kjem. For nå talar Jesus om det som høyrer Guds rike til i livet som kristen. Jesus skulle bera sin kross, men det må me og gjera – om på ein annan måte.

Ingen kristen er friteken for det krossen Jesus talar om her. Det gjeld den lidinga som fylgjer med trua på Kristus. Læresveinane hadde ikkje ennå rette tankar om det å fylgja han. Kristenlivet i kvardagen og i lengda er ofte annleis enn me tenkte i byrjinga.

Krossen er symbol på døden. I tillegg var det eit instrument for å pina fangane. Og her gjeld det liding og død for Jesu Kristi skuld, av di ein er ein kristen. Det kan óg tyda fruktene av Jesu kross, at me blir frelste der.

Me legg merke til at både folket og læresveinane høyrde på dette, v. 34. Det er eit prinsipp som gjeld alle menneske. Ein kristen er komen i eit motsetningstilhøve til denne verda. For verda er dei syndige ting, det å ikkje rekna med Gud i livet. Det snur ein kristen seg bort frå sjølv om det fører til motgang og kanskje martyrdød.

Og grunnen er enkel: Livet med Jesus er så mykje meir verd enn alt i denne verda. Kva gagn har eg då av å vinna alt her på jorda, ære, rikdom, makt o.a. når det tar den plassen Jesus skulle hatt. Det står ikkje direkte at vår sjel er meir verd enn alt i verda. Men i samanhengen er det slik: Jesus legg vår sjel og vår evige liv i Gud på vektskåla. I den andre legg han heile verda og det den har. Og Guds rike veg mest. Der ligg verdien. Men mange ser ikkje det – før Jesus kjem att, v. 38. Dei som har nekta Jesus her og skamma seg ved han, vil oppleva at Jesus viser dei bort for evig.